Trong kỷ nguyên số, khi ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân ngày càng mờ nhạt, khái niệm "Burnout" (kiệt sức nghề nghiệp) đã vượt ra khỏi phạm vi của một trạng thái mệt mỏi thông thường. Đối với Gen Z – lực lượng lao động trẻ đang dần chiếm lĩnh thị trường, đây là một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần thực thụ, đe dọa trực tiếp đến sự nghiệp và chất lượng sống lâu dài.

Thực trạng báo động: Khi "người trẻ" không còn sức trẻ

Theo khảo sát diện rộng về sức khỏe tâm thần nơi làm việc năm 2024, có tới 70% nhân sự thuộc thế hệ Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) thừa nhận họ đang trải qua các triệu chứng của burnout ở các mức độ khác nhau. Đáng chú ý, con số này cao hơn hẳn so với thế hệ Millennials (58%) và Gen X (45%).

Các dấu hiệu phổ biến nhất bao gồm: mất ngủ kéo dài, khó tập trung, cảm giác hoài nghi về giá trị công việc và sự sụt giảm hiệu suất nghiêm trọng. Thay vì nhiệt huyết trong những năm đầu sự nghiệp, một bộ phận lớn lao động trẻ đang chọn cách "Quiet Quitting" (nghỉ việc trong im lặng) hoặc liên tục nhảy việc để tìm kiếm sự giải thoát tạm thời.

"Chúng ta đang chứng kiến một thế hệ lớn lên với mạng xã hội và các tiêu chuẩn hoàn hảo ảo, khi bước vào môi trường công sở khắc nghiệt, họ dễ dàng rơi vào trạng thái 'kiệt sức so sánh' và áp lực phải thành công nhanh chóng."

Nguyên nhân từ văn hóa "Luôn luôn kết nối"

Tại sao Gen Z, thế hệ được cho là linh hoạt và nhạy bén nhất, lại dễ bị kiệt sức? Các chuyên gia tại MentalHealth VN phân tích ba yếu tố cốt lõi:

• Áp lực từ kinh tế số: Công việc không còn kết thúc lúc 5 giờ chiều. Những thông báo từ Slack, Zalo, hay Email xuất hiện 24/7 buộc nhân sự phải ở trạng thái sẵn sàng phản hồi, triệt tiêu thời gian phục hồi của não bộ.
• Hustle Culture (Văn hóa hối hả): Sự tôn sùng việc bận rộn như một thước đo của giá trị bản thân khiến nhiều người trẻ tự ép mình làm việc quá sức để không cảm thấy bị tụt hậu so với bạn bè (FOMO).
• Sự bất ổn kinh tế: Lạm phát và thị trường lao động biến động khiến Gen Z luôn sống trong nỗi lo bị thay thế, từ đó nỗ lực quá mức một cách tiêu cực để đảm bảo vị trí.

Hệ lụy vượt ra ngoài phạm vi văn phòng

Burnout không dừng lại ở sự mệt mỏi. Nó dẫn đến các rối loạn tâm lý sâu sắc hơn như lo âu toàn thể và trầm cảm lâm sàng. Về mặt thể chất, stress mãn tính làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và suy giảm hệ miễn dịch. Đối với doanh nghiệp, làn sóng này gây ra tổn thất kinh tế khổng lồ do chi phí tuyển dụng lại, đào tạo và sự sụt giảm sáng tạo của đội ngũ nhân sự nòng cốt.

Góc nhìn chuyên gia: Áp lực từ những kỳ vọng vô hình

Bà Lê Thu Hà, Giám đốc Nhân sự tại một tập đoàn đa quốc gia, chia sẻ: "Nhiều doanh nghiệp vẫn đang quản trị theo tư duy cũ, ưu tiên sản lượng mà quên mất rằng năng lực tinh thần của nhân viên là một nguồn tài nguyên hữu hạn. Khi nguồn tài nguyên này cạn kiệt, hệ thống sẽ sụp đổ từ bên trong."

Tổng kết và Xu hướng: Chữa lành để phát triển

Làn sóng burnout ở Gen Z không chỉ là một vấn đề cá nhân mà là một tín hiệu cho thấy môi trường lao động hiện đại cần một cuộc cải cách triệt để. Trong thời gian tới, dự báo sẽ có những sự chuyển dịch mạnh mẽ trong xu hướng quản trị:

Để đối phó với burnout, không có "viên thuốc thần" nào ngoài việc thừa nhận sự hiện diện của nó và kiến tạo một văn hóa làm việc nhân văn hơn. Đối với mỗi cá nhân, học cách lắng nghe cơ thể và thiết lập những ranh giới bảo vệ bản thân chính là bước đi đầu tiên để tồn tại và phát triển trong thế giới đầy biến động này.