(Pharma News) – Tính đến quý II năm 2026, ngành công nghiệp dược phẩm Việt Nam đã ghi nhận một bước nhảy vọt chưa từng có trong chiến lược chuyển đổi xanh. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Y tế và Hiệp hội Doanh nghiệp Dược Việt Nam (VNP), hơn 80% cơ sở sản xuất đạt chuẩn GMP trên cả nước đã tích hợp năng lượng tái tạo vào quy trình vận hành, định hình rõ nét bản đồ "Net Zero Dược phẩm" tại Đông Nam Á.

Hệ thống điện mặt trời áp mái tại một nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-Green vào đầu năm 2026. Ảnh: PIN.

Cú hích mạnh mẽ từ lộ trình Net Zero Dược phẩm 2026

Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi các quy định về dấu chân carbon bắt đầu được thắt chặt trên toàn cầu, đặc biệt là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) mở rộng cho nhóm ngành hóa dược phẩm. Để duy trì sức cạnh tranh tại thị trường EU và Bắc Mỹ, các doanh nghiệp dược Việt Nam đã không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thực hiện Phát triển bền vững 2026 như một mục tiêu sống còn.

Số liệu từ Tổng cục Thống kê tính đến tháng 4/2026 chỉ ra rằng, tỷ lệ lắp đặt điện mặt trời áp mái và điện gió tại các khu công nghiệp dược phẩm chuyên biệt đã tăng gấp 1.8 lần so với cùng kỳ năm trước. Việc ứng dụng Năng lượng tái tạo 2026 không chỉ giúp cắt giảm 35% chi phí điện năng vận hành cho các hệ thống sấy khô, cô đặc và bảo quản vaccine vốn tiêu thụ lượng lớn điện năng, mà còn nâng cao vị thế thương hiệu của doanh nghiệp trong mắt các nhà đầu tư ESG.

Tiêu chuẩn GMP-Green và Sản xuất dược tuần hoàn

Không chỉ dừng lại ở năng lượng, xu hướng Sản xuất dược tuần hoàn đang được hiện thực hóa qua các quy trình xử lý nước thải tái sử dụng 100% tại các nhà máy mới xây dựng tại khu công nghệ cao TP.HCM và Hòa Lạc. Khái niệm Tiêu chuẩn GMP-Green (Thực hành sản xuất tốt dược phẩm xanh) – một biến thể nâng cấp của WHO-GMP do Việt Nam tiên phong xây dựng lộ trình – đang được thảo luận để áp dụng thử nghiệm vào cuối năm nay.

Các nhà máy trong nhóm "80% chuyển đổi" đã bắt đầu thay đổi tư duy từ bao bì sản phẩm. Việc sử dụng Vật liệu bao bì phân hủy sinh học có nguồn gốc từ xenlulo thực vật thay thế cho màng nhựa truyền thống đã tăng 50% so với giai đoạn cuối năm 2025. Điều này giúp các đơn hàng xuất khẩu từ Việt Nam đáp ứng ngay lập tức các rào cản kỹ thuật khắt khe của thị trường Mỹ và Nhật Bản.

Công nghệ tuần hoàn nước trong quy trình sản xuất hóa dược đạt giải thưởng "Green Lab 2026". Ảnh: Pharma Media.

Chuyển đổi số song hành cùng xanh hóa

Bên cạnh hạ tầng cứng, xu hướng Dược phẩm xanh 2026 còn dựa trên nền tảng của trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống quản lý năng lượng thông minh (EMS) kết hợp cảm biến IoT tại các phòng sạch giúp tối ưu hóa hệ thống thông gió và lọc khí HEPA, giảm lãng phí năng lượng vào giờ thấp điểm lên tới 20%. Công tác giám sát dấu chân carbon thời gian thực hiện đã tích hợp sẵn vào báo cáo năm của 120 công ty dược niêm yết trên sàn chứng khoán.

Bảng điều khiển kiểm soát khí thải CO2 của một tập đoàn dược phẩm lớn tại Hà Nam vào quý 2/2026.

Nhận định xu hướng nửa cuối năm 2026

Giới phân tích dự báo từ nay đến cuối năm 2026, làn sóng M&A (mua bán và sáp nhập) trong ngành dược sẽ tập trung mạnh vào các đơn vị có chỉ số Giảm dấu chân carbon dược phẩm tốt nhất. Việt Nam hiện đang nắm giữ cơ hội lớn để trở thành "Trung tâm dược phẩm xanh" của khu vực nếu duy trì được tốc độ chuyển dịch năng lượng hiện tại.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn nằm ở nguồn cung tài chính dài hạn và sự đồng bộ của lưới điện thông minh tại các khu công nghiệp địa phương. Để đạt mục tiêu 95% nhà máy "xanh hóa" vào năm 2028, cần có thêm các chính sách hỗ trợ trực tiếp về thuế nhập khẩu công nghệ xử lý chất thải sinh học tiên tiến từ Israel và Bắc Âu.