(STN) – Một cột mốc quan trọng trong lịch sử chinh phục không gian vừa được thiết lập vào rạng sáng ngày 18/4/2026. NASA và các đối tác thương mại đã chính thức xác nhận việc lắp đặt và kích hoạt thành công “O2-Gen Delta-1” – hệ thống sản xuất oxy tự động đầu tiên tại vùng Shackleton thuộc Cực Nam Mặt Trăng. Đây là bước đệm quyết định nhằm hiện thực hóa mục tiêu duy trì sự hiện diện lâu dài của con người trên hành tinh này vào cuối năm 2026.

Kỷ nguyên ISRU: "Lá phổi" đầu tiên bên ngoài Trái Đất

Hệ thống O2-Gen Delta-1 không chỉ là một thiết bị kỹ thuật đơn thuần mà là thành quả cao nhất của Công nghệ vũ trụ mới nhất 2026. Thiết bị này vận hành dựa trên công nghệ Khai thác tài nguyên tại chỗ (ISRU), chiết xuất oxy trực tiếp từ Regolith – lớp bụi đất bao phủ bề mặt Mặt Trăng.

Khác với các phiên bản thử nghiệm nhỏ lẻ trước đây, Delta-1 là một trạm tự vận hành hoàn chỉnh. Nó được vận chuyển tới bề mặt bằng tàu đổ bộ thế hệ mới của SpaceX vào cuối tháng 3/2026 và đã trải qua 14 ngày Trái Đất để thực hiện các quy trình kiểm tra hệ thống điều khiển AI. Tính đến hiện tại, các thông số gửi về từ mạng lưới NASA Luna-Net 2026 cho thấy máy đạt hiệu suất tối ưu, cung cấp độ tinh khiết oxy lên tới 99,2%.

Thông số kỹ thuật vượt trội của năm 2026

Theo báo cáo kỹ thuật công bố sáng nay, trạm oxy này được trang bị lò phản ứng nhiệt hóa chu trình kín. Dưới đây là các dữ liệu thực tế đo đạc được từ Sứ mệnh Artemis 2026:

• Năng suất sản xuất: 2.5 kg oxy/ngày, đủ cho 3-4 phi hành gia duy trì nhịp thở tiêu chuẩn.
• Nguồn điện: Tích hợp pin quang điện mặt trời perovskite hiệu suất cao (thế hệ 2026) kết hợp với vi lò phản ứng hạt nhân công suất nhỏ.
• Độ bền: Thiết kế để hoạt động liên tục trong 1.000 chu kỳ mặt trăng mà không cần bảo trì thủ công.
• Tự động hóa: Hệ thống tự sửa chữa cánh tay robot nếu gặp sự cố mài mòn do bụi regolith.

Dẫn chứng chuyên gia và tác động chiến lược

Tiến sĩ Elena Vance, Trưởng ban phát triển hạ tầng Artemis tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, chia sẻ trong buổi họp báo trực tuyến từ quỹ đạo: "Sự kiện này thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Vào năm 2024, chúng ta vẫn phải bàn luận về chi phí vận chuyển oxy đắt đỏ từ Trái Đất. Nhưng nay, vào tháng 4 năm 2026, chúng ta đã chứng minh rằng con người có thể tự túc nguồn sống ngay tại Căn cứ Nam Cực Mặt Trăng. Đây là nền tảng cốt lõi cho mọi kế hoạch định cư dài hạn."

Việc tự chủ được nguồn oxy không chỉ phục vụ hô hấp. Oxy lỏng (LOX) chiết xuất từ quá trình này cũng sẽ được dùng làm chất oxy hóa cho nhiên liệu tên lửa, cho phép các tàu thăm dò cất cánh từ Mặt Trăng để di chuyển lên Gateway Moon Station 2026 mà không cần phụ thuộc nguồn tiếp tế từ mặt đất. Điều này cắt giảm dự toán chi phí vận hành cho quý III và quý IV năm 2026 xuống hơn 40%.

Hỗ trợ từ Mạng lưới truyền thông liên hành tinh

Điểm đáng chú ý khác chính là sự hỗ trợ của hệ thống truyền tải dữ liệu. Nhờ vào việc hoàn thiện mạng lưới vệ tinh bao quanh Mặt Trăng đầu năm 2026, toàn bộ dữ liệu từ O2-Gen Delta-1 được truyền về Trái Đất theo thời gian thực với độ trễ dưới 1.5 giây. Các kỹ sư tại Houston có thể giám sát từng phân tử khí được tạo ra và điều chỉnh áp suất lò phản ứng ngay lập tức.

Nhận định xu hướng nửa cuối năm 2026

Thành công của trạm oxy tự động này đang thúc đẩy một làn sóng đầu tư mới vào Khai thác tài nguyên Mặt Trăng. Dự kiến trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2026, các quốc gia tham gia Hiệp ước Artemis sẽ triển khai thêm ít nhất 3 tổ hợp tương tự, hướng tới mục tiêu thiết lập mạng lưới "cây xanh nhân tạo" bao quanh các khu vực tiền đồn.

Sự chuyển dịch từ "thăm dò" sang "định cư" đang diễn ra nhanh hơn dự báo. Xu hướng Định cư vũ trụ bền vững không còn là khoa học viễn tưởng mà đã trở thành lộ trình thương mại khả thi ngay trong năm nay. Với việc không khí và nước dần được giải quyết thông qua kỹ thuật ISRU 2026, rào cản cuối cùng chỉ còn là vấn đề bảo vệ chống bức xạ mặt trời liều cao cho các phi hành gia lưu trú dài ngày vào đầu năm 2027.

Tóm lược từ Space Tech News: 2026 đang định hình lại vị thế của loài người trong hệ Mặt Trời. Việc NASA lắp đặt thành công trạm cung cấp oxy tự động không chỉ là thắng lợi kỹ thuật, mà còn là lời khẳng định về khả năng sinh tồn bền vững ngoài Trái Đất. Thế giới sẽ đổ dồn sự chú ý vào chuyến tàu đổ bộ Artemis III chở người sắp tới, nơi các phi hành gia sẽ lần đầu tiên hít thở bầu không khí "made on Moon".