Sáng ngày 12/4/2026, Cảng quốc tế Lạch Huyện (Hải Phòng) đã đi vào lịch sử ngành hàng hải Việt Nam khi tiếp nhận siêu tàu vận tải "Green Aeon" – con tàu viễn dương thế hệ mới vận hành hoàn toàn bằng amoniac xanh. Sự kiện này đánh dấu cột mốc quan trọng trong chiến dịch Net Zero 2026, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ các hành lang vận tải biển không phát thải toàn cầu.

Kỷ nguyên mới của nhiên liệu hàng hải bền vững

Trong bối cảnh ngành vận tải biển toàn cầu đang chịu áp lực nặng nề từ các quy định mới nhất của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) áp dụng từ đầu năm 2026, sự xuất hiện của tàu "Green Aeon" được xem là giải pháp mang tính bước ngoặt. Khác với các dòng tàu chạy LNG vốn phổ biến trong giai đoạn 2020-2025, amoniac xanh (Green Ammonia) được sản xuất từ hydro xanh bằng năng lượng tái tạo, hoàn toàn không phát thải khí CO2 trong suốt quá trình vận hành.

Theo số liệu báo cáo của Hiệp hội Cảng biển Việt Nam (VPA) quý I/2026, nhiên liệu hàng hải bền vững hiện đã chiếm khoảng 12% tổng lượng cung ứng tại các cảng loại đặc biệt. Con tàu Green Aeon, với trọng tải lên đến 150.000 DWT, đã hoàn thành hải trình 8.000 hải lý từ Bắc Âu đến Đông Nam Á mà không để lại bất kỳ "dấu chân cacbon" nào. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy công nghệ động cơ lưỡng dụng (Dual-fuel) chuyên dụng cho amoniac đã đạt đến độ chín muồi về thương mại vào năm 2026.

Hệ sinh thái Cảng xanh Hải Phòng: Sẵn sàng cho Net Zero 2026

Việc tàu Green Aeon lựa chọn Hải Phòng là điểm dừng chân chiến lược tại khu vực không phải là sự ngẫu nhiên. Trong suốt hai năm qua, cơ sở hạ tầng tại Cảng Lạch Huyện đã được nâng cấp mạnh mẽ với hệ thống lưu trữ và nạp liệu chuyên dụng cho tàu viễn dương amoniac xanh.

Ông Trần Nguyên Khang, chuyên gia phân tích chuỗi cung ứng xanh tại Clean Ocean Initiative, nhận định:

"Sự kiện hôm nay không chỉ là về một con tàu. Nó chứng minh rằng mạng lưới logistics của Việt Nam đã hội nhập hoàn toàn vào chuỗi cung ứng Hydro xanh thế giới năm 2026. Chúng ta không còn đang chuẩn bị cho chuyển đổi xanh nữa, chúng ta đang thực hiện nó với tốc độ vượt xa kỳ vọng ban đầu."

Theo thống kê từ Tổng cục Hải quan đến tháng 4/2026, tỷ trọng hàng hóa được vận chuyển qua các tuyến đường biển "Xanh" (Green Corridor) kết nối Việt Nam đã tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy khử cacbon ngành tàu biển đang trở thành lợi thế cạnh tranh cốt yếu giúp hàng hóa Việt Nam xâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính như EU và Bắc Mỹ trong bối cảnh các rào cản thuế quan phát thải carbon bắt đầu siết chặt.

Số liệu môi trường biển ấn tượng năm 2026

Chương trình giám sát đại dương bằng AI của Clean Ocean Initiative trong tháng 4/2026 cho thấy những dấu hiệu tích cực rõ rệt tại các hành lang biển Đông Nam Á. Nhờ việc chuyển đổi sang nhiên liệu hàng hải bền vững, nồng độ khí thải sulfur (SOx) và nitơ oxit (NOx) tại các vùng biển lân cận cảng Hải Phòng và Cái Mép - Thị Vải đã giảm lần lượt 28% và 20% so với dữ liệu lịch sử.

Thách thức và tầm nhìn xu hướng cuối năm 2026

Dù thành công với tàu viễn dương amoniac xanh, chặng đường tiến tới Net Zero 2026 cho toàn ngành hàng hải vẫn đối mặt với bài toán chi phí. Giá amoniac xanh tính đến giữa năm 2026 vẫn cao hơn khoảng 1.5 lần so với nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Tuy nhiên, các chính sách trợ giá cho "Vận tải biển Xanh" của Chính phủ Việt Nam và lộ trình tín chỉ carbon mới đã phần nào giải quyết khó khăn này cho doanh nghiệp.

Dự báo từ nay đến cuối năm 2026, Việt Nam sẽ tiếp nhận thêm ít nhất 5 tàu chạy nhiên liệu sạch (bao gồm cả methanol và hydro hóa lỏng). Xu hướng khử cacbon ngành tàu biển không còn là lựa chọn tự nguyện mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc để duy trì hoạt động trên các tuyến giao thương huyết mạch toàn cầu.

Kết thúc buổi lễ cập cảng, đại diện liên minh tàu biển Net Zero quốc tế nhận định rằng Việt Nam đang đi đúng hướng trong việc nâng cấp Cảng xanh Hải Phòng thành một "Hub" cung ứng năng lượng mới. Hải trình của tàu Green Aeon hôm nay chính là lời khẳng định mạnh mẽ nhất cho tương lai xanh của đại dương, nơi mà khói đen từ những ống khói tàu viễn dương sẽ chỉ còn là quá khứ của thế kỷ trước.