(CLIMATE ACTION VN) – Sáng ngày 15/04/2026, Sàn giao dịch tín chỉ carbon quốc gia Việt Nam đã chính thức thực hiện phiên khớp lệnh đầu tiên, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong chiến lược chuyển đổi số xanh và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero. Đây không chỉ là nỗ lực thực thi quy định của pháp luật mà còn là giải pháp đột phá để nâng cao vị thế hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trước các rào cản thuế quan xanh khắt khe nhất thế giới hiện nay.

Toàn cảnh phiên khai mạc giao dịch tại trung tâm điều hành Thị trường Carbon Quốc gia, Hà Nội, tháng 4/2026.

Bình minh của thị trường tài chính xanh mới

Sau giai đoạn thử nghiệm tích cực từ quý III/2025, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Bộ Tài chính đã hoàn tất khung pháp lý cho việc vận hành sàn giao dịch chính thức từ năm 2026. Tính đến phiên sáng nay, đã có hơn 500 doanh nghiệp thuộc các ngành phát thải lớn như thép, xi măng, năng lượng và dệt may thực hiện kết nối hạ tầng số với sàn.

Theo báo cáo mới nhất của Ban Quản lý thị trường, giá tín chỉ carbon nội địa 2026 khởi điểm ở mức khá ấn tượng. Các chứng chỉ giảm phát thải chất lượng cao (HQC) ghi nhận mức giá giao dịch trung bình khoảng 28,5 USD/tấn CO2e, tăng 12% so với giá kỳ vọng hồi cuối năm 2025. Đặc biệt, phân khúc tín chỉ từ các dự án lâm nghiệp Net Zero luôn ở tình trạng "khan hàng" do sự săn đón từ các tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam nhằm đáp ứng các báo cáo ESG nghiêm ngặt.

Chất xúc tác cho sản xuất bền vững và xuất khẩu

Năm 2026 được xem là năm bản lề khi Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu bước vào giai đoạn thực thi đầy đủ với danh mục hàng hóa mở rộng. Sự vận hành của Sàn giao dịch carbon quốc gia 2026 chính là chiếc phao cứu sinh, giúp doanh nghiệp trong nước nội hóa chi phí carbon, từ đó tránh được các mức thuế nhập khẩu trực tiếp khi hàng hóa sang EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản.

"Việc đưa sàn giao dịch đi vào hoạt động không chỉ đơn thuần là mua bán quyền phát thải. Đây là thông điệp mạnh mẽ rằng Việt Nam đã sẵn sàng hội nhập vào sân chơi toàn cầu bằng Tài chính xanh 2026. Các doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ chậm sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí carbon rất lớn, nhưng đây là quy luật bắt buộc của kỷ nguyên tăng trưởng mới."
— Tiến sĩ Trần Anh Quân, Chuyên gia cao cấp về Kinh tế Carbon (giả định 2026).

Các dự án năng lượng tái tạo và hiệu quả năng lượng là nguồn cung tín chỉ carbon chính trong quý II/2026.

Số liệu và hiệu quả từ thực tiễn

Phân tích dữ liệu trong phiên sáng nay cho thấy cơ cấu giao dịch vô cùng đa dạng. Ngành Nông nghiệp phát thải thấp 2026 ghi dấu ấn bất ngờ với các lô tín chỉ carbon thu hoạch từ mô hình "Lúa phát thải thấp" tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là minh chứng cho việc nông dân Việt Nam không chỉ bán nông sản mà còn "bán được cả không khí sạch".

Tương lai tích cực cho các dòng vốn FDI xanh

Sự hiện diện của sàn giao dịch trong nước năm 2026 đang thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) rất lớn. Các quỹ đầu tư ESG hàng đầu thế giới từ Bắc Âu và Hoa Kỳ đã ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác tài trợ cho các dự án giảm phát thải tại các khu công nghiệp phía Nam. Họ tìm kiếm sự minh bạch trong việc Xác nhận kết quả giảm nhẹ (MRV), điều mà sàn giao dịch mới đã ứng dụng thành công công nghệ Blockchain để đảm bảo tính duy nhất và không thể làm giả tín chỉ.

Người dân vùng ĐBSCL hưởng lợi trực tiếp khi tham gia đề án 1 triệu héc-ta lúa phát thải thấp trong năm 2026.

Dự báo và Xu hướng thị trường 2026

Các chuyên gia tại Climate Action VN nhận định, trong 6 tháng tới của năm 2026, thị trường sẽ chứng kiến làn sóng IPO (Phát hành lần đầu) các dự án bảo vệ môi trường trên diện rộng. Không chỉ là nơi dành cho các "ông lớn", các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cũng đang nhanh chóng tích hợp Kinh tế tuần hoàn 2026 vào mô hình kinh doanh để trở thành một phần của chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Một xu hướng nổi bật của năm 2026 là sự kết nối xuyên biên giới giữa sàn giao dịch Việt Nam và hệ thống của Singapore cùng Thái Lan. Điều này hứa hẹn sẽ hình thành một "Vành đai tín chỉ carbon Đông Nam Á", tạo ra thanh khoản lớn và thúc đẩy ổn định giá trong khu vực trước những biến động về năng lượng toàn cầu.