Sự thay đổi ngôi vương trên thị trường xe điện (EV) toàn cầu đã chính thức diễn ra khi hãng xe Trung Quốc BYD ghi nhận doanh số kỷ lục 526.000 chiếc trong quý 1, chính thức vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe thuần điện lớn nhất thế giới. Đây được xem là cột mốc lịch sử, đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của các thương hiệu xe điện nội địa Trung Quốc trong bối cảnh cuộc đua về giá và công nghệ đang ngày càng khốc liệt.

Các dòng xe điện mới của BYD đang tạo áp lực lớn lên các đối thủ từ phương Tây.

Cột mốc lịch sử của ngành xe điện toàn cầu

Số liệu mới công bố cho thấy BYD (Build Your Dreams) đã đạt được mức tăng trưởng doanh số đáng kinh ngạc trong quý đầu năm nay. Với 526.000 xe thuần điện (BEV) được bàn giao, hãng xe có trụ sở tại Thâm Quyến không chỉ thiết lập kỷ lục cá nhân mà còn tạo ra khoảng cách đáng kể với "gã khổng lồ" Mỹ - Tesla. Trong cùng kỳ, Tesla chỉ báo cáo mức bàn giao khoảng 484.500 xe, một con số dù vẫn ấn tượng nhưng không đủ để giữ vững vị trí dẫn đầu.

Sự bứt phá của BYD không đến một cách ngẫu nhiên. Trong suốt hai năm qua, tập đoàn này đã liên tục mở rộng dải sản phẩm, từ các dòng xe giá rẻ phục vụ thị trường đại chúng như BYD Seagull (có giá dưới 11.000 USD tại Trung Quốc) đến các mẫu xe sang trọng thuộc thương hiệu con Yangwang. Sự đa dạng này cho phép BYD tiếp cận được tệp khách hàng rộng lớn mà Tesla - vốn vẫn đang tập trung vào phân khúc xe cao cấp và cận cao cấp - chưa thể chạm tới.

Lợi thế từ chuỗi cung ứng tự chủ

Một trong những yếu tố then chốt giúp BYD chiến thắng là khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. Khác với hầu hết các nhà sản xuất ô tô khác trên thế giới, BYD xuất thân là một công ty sản xuất pin. Hiện nay, họ tự sản xuất hầu như toàn bộ linh kiện quan trọng, bao gồm cả pin Blade nổi tiếng và chip xử lý.

"BYD không chỉ là một hãng xe điện; họ là một tập đoàn năng lượng có khả năng tự cung tự cấp. Trong khi các đối thủ phải đau đầu với chi phí logistics và giá pin biến động, BYD có thể tối ưu hóa biên lợi nhuận thông qua tích hợp dọc. Đây là lợi thế cạnh tranh mà ngay cả Tesla cũng phải khao khát."
— TS. Lý Minh Triết, Chuyên gia phân tích thị trường ô tô Châu Á.

Tesla và bài toán giữ chân thị phần

Về phía Tesla, dù mất vị thế dẫn đầu về số lượng nhưng hãng xe của tỷ phú Elon Musk vẫn giữ ưu thế về doanh thu và lợi nhuận thuần trên mỗi đơn vị xe. Tuy nhiên, sự sụt giảm nhẹ trong quý 1 so với dự báo của các nhà phân tích Phố Wall là tín hiệu cảnh báo về việc thị trường đang dần bão hòa tại các khu vực truyền thống như Mỹ và Châu Âu.

Cuộc chiến giá cả mà Tesla khởi xướng vào đầu năm 2023 nhằm bóp nghẹt các đối thủ mới nổi dường như đã phản tác dụng khi châm ngòi cho một làn sóng giảm giá trên toàn cầu. Tại thị trường Trung Quốc - thị trường lớn thứ hai của Tesla sau Mỹ, BYD và các đối thủ nội địa khác như Li Auto, Nio hay Xiaomi (vừa ra mắt mẫu SU7) đang tạo ra áp lực chưa từng có bằng việc tung ra các mẫu xe có trang bị công nghệ vượt trội với mức giá cạnh tranh hơn.

Chiến lược "Tấn công ra biển lớn"

Thành công của BYD không chỉ giới hạn trong biên giới Trung Quốc. Trong quý 1, hãng đã đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam đang trong quá trình chuẩn bị), Châu Âu và Nam Mỹ. Các lô hàng xuất khẩu của BYD tăng trưởng hơn 150% so với cùng kỳ năm ngoái, đóng góp một phần không nhỏ vào con số 526.000 xe.

Thách thức phía trước và dự báo xu hướng

Mặc dù BYD đang tạm thời dẫn trước, giới chuyên môn nhận định "cuộc chiến" chỉ mới bắt đầu. Có ba yếu tố chính sẽ định hình thị trường trong 6 tháng tới:

• Rào cản thương mại: Cả Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) đang cân nhắc tăng thuế quan đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc để bảo vệ ngành công nghiệp trong nước. Điều này có thể làm chậm đà bành trướng của BYD tại các thị trường phát triển.
• Phần mềm và Tự hành: Tesla vẫn được coi là công ty dẫn đầu về phần mềm, hệ thống FSD (Full Self-Driving) và hạ tầng sạc Supercharger toàn cầu. Nếu BYD không thể thu hẹp khoảng cách về trải nghiệm lái xe thông minh, họ có thể mất lợi thế khi khách hàng chuyển từ quan tâm đến phần cứng sang phần mềm.
• Cơ sở hạ tầng: Việc mở rộng trạm sạc và dịch vụ hậu mãi tại các thị trường mới là bài toán khó mà BYD cần giải quyết để duy trì doanh số bền vững ngoài lãnh thổ Trung Quốc.