Báo cáo mới nhất về thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam quý 3/2024 vừa công bố một con số gây sốc: TikTok Shop đã cán mốc doanh thu hơn 20.000 tỷ đồng (tổng giá trị hàng hóa - GMV). Đây là mức tăng trưởng chưa từng có tiền lệ đối với một nền tảng mới gia nhập thị trường chưa đầy 3 năm. Kết quả này không chỉ củng cố vị trí thứ hai vững chắc của TikTok Shop mà còn gây áp lực trực diện lên ngôi vương của Shopee tại thị trường Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng.

Bứt phá nhờ chiến lược "Nội dung dẫn dắt Thương mại"

Theo dữ liệu từ các đơn vị phân tích độc lập, doanh số của TikTok Shop trong quý 3/2024 tăng trưởng hơn 45% so với quý trước đó. Sự thành công này được lý giải bởi khả năng tối ưu hóa hành trình khách hàng ngay trên một ứng dụng duy nhất. Thay vì phải chuyển đổi giữa các nền tảng mạng xã hội để xem review và các sàn TMĐT để mua hàng, người dùng Việt Nam hiện có xu hướng chốt đơn ngay khi đang theo dõi các video ngắn hoặc livestream.

Đặc biệt, các phiên "Mega Live" kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ với sự tham gia của các KOC (Key Opinion Consumers) hàng đầu đã đóng góp tới 35% tổng doanh thu của toàn sàn trong các đợt chiến dịch lớn như 8/8 và 9/9. Việc tích hợp hệ thống thanh toán mượt mà và chính sách miễn phí vận chuyển (freeship) linh hoạt đã gỡ bỏ những rào cản cuối cùng trong tâm lý mua sắm của người tiêu dùng trẻ.

Cơ cấu ngành hàng có sự thay đổi rõ rệt

Nếu như giai đoạn đầu, TikTok Shop chủ yếu mạnh về các mặt hàng giá rẻ, mỹ phẩm và thời trang, thì trong quý 3/2024, phân khúc điện tử, gia dụng và hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) đã có sự tăng trưởng đột biến. Các thương hiệu lớn (Brand) bắt đầu gia nhập Mall của TikTok ngày càng nhiều, tạo dựng niềm tin về chất lượng sản phẩm cho phân khúc khách hàng có thu nhập cao hơn.

"Sự tăng trưởng của TikTok Shop tại Việt Nam không chỉ là một hiện tượng nhất thời. Nó phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong hành vi tiêu dùng của Gen Z và Millennials – những người ưu tiên trải nghiệm giải trí đi kèm với mua sắm. Việc đạt doanh thu 20.000 tỷ đồng trong một quý cho thấy hệ sinh thái này đã hoàn thiện về cả logistics lẫn niềm tin người dùng."

Cuộc đua tam mã và sự hụt hơi của các đối thủ cũ

Với con số 20.000 tỷ đồng, TikTok Shop đã bỏ xa Lazada về mặt thị phần doanh thu tại Việt Nam, xác lập vị thế đối trọng trực tiếp với Shopee. Trong khi Shopee vẫn giữ vững ngôi đầu nhờ hệ sinh thái lâu đời và tệp khách hàng trung thành khổng lồ, thì các sàn nội địa và những đối thủ cũ đang phải chật vật tìm hướng đi mới trước sức ép từ mô hình video thương mại.

Dữ liệu thống kê cũng cho thấy, tỷ lệ hoàn hàng trên TikTok Shop đã giảm đáng kể từ mức 15-20% xuống còn khoảng 10-12% nhờ vào việc siết chặt quản lý chất lượng nhà bán hàng và cải thiện quy trình vận chuyển. Điều này giúp các doanh nghiệp tự tin hơn khi đổ ngân sách quảng cáo vào nền tảng này thay vì chỉ coi đây là một kênh phụ.

Thách thức về tính bền vững

Dù đạt con số doanh thu ấn tượng, TikTok Shop vẫn đang đối mặt với những bài toán khó về quản lý hàng giả, hàng nhái và sự cạnh tranh về giá. Theo bà Trần Thị Mai, Giám đốc chiến lược tại một công ty tư vấn E-commerce: "Thách thức lớn nhất của TikTok Shop trong giai đoạn tới là duy trì sự cân bằng giữa nội dung giải trí và tính thương mại. Nếu người dùng cảm thấy bị 'ngộp' bởi quá nhiều quảng cáo và livestream bán hàng, họ có thể sẽ rời bỏ nền tảng."

Dự báo xu hướng quý 4/2024 và năm 2025

Dựa trên đà tăng trưởng hiện tại, các chuyên gia dự báo doanh thu quý 4/2024 của TikTok Shop có thể chạm mốc 25.000 - 28.000 tỷ đồng khi rơi vào điểm rơi của các mùa lễ hội mua sắm lớn nhất năm như Black Friday, 11/11, 12/12 và Tết Nguyên đán.

Tổng kết lại, thị trường TMĐT Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành mới, nơi mà "giá rẻ" không còn là yếu tố duy nhất để giữ chân khách hàng. Sự kết hợp giữa thuật toán cá nhân hóa của TikTok và sức mạnh của cộng đồng sáng tạo nội dung đang tạo nên một tiêu chuẩn mới cho ngành bán lẻ trực tuyến. Các doanh nghiệp và nhà bán hàng nếu không kịp thích nghi với hình thức bán hàng qua video và livestream sẽ rất dễ bị tụt lại phía sau trong cuộc chơi đầy khốc liệt này.