TechNews VN – Sau nhiều tháng chờ đợi và những lời đồn đoán trong giới công nghệ, OpenAI đã chính thức công bố dòng mô hình ngôn ngữ mới nhất mang tên o1. Đây là mô hình đầu tiên của hãng được huấn luyện bằng phương pháp học tăng cường (reinforcement learning) để thực hiện các quy trình tư duy phức tạp, tương tự như cách con người suy luận trước khi đưa ra câu trả lời cho một vấn đề hóc búa.

Mô hình o1 thay đổi cách tiếp cận của AI từ phản xạ tức thì sang tư duy logic có hệ thống.

Kỷ nguyên của "Chuỗi tư duy" (Chain of Thought)

Khác với các phiên bản GPT-4o tiền nhiệm – vốn tập trung vào tốc độ và khả năng xử lý đa phương thức, o1 được tối ưu hóa cho các nhiệm vụ đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và logic đa tầng. OpenAI gọi đây là khả năng "Chain of Thought" (Chuỗi tư duy). Khi nhận được một câu hỏi, thay vì đưa ra phản hồi ngay lập tức, mô hình sẽ tự tạo ra một quy trình giải quyết vấn đề nội bộ, xem xét các giả thuyết và tự sửa lỗi trước khi hiển thị kết quả cuối cùng cho người dùng.

Theo tài liệu kỹ thuật từ OpenAI, quá trình này cho phép mô hình vượt qua những rào cản mà các LLM (mô hình ngôn ngữ lớn) truyền thống thường gặp phải, đặc biệt là tình trạng "ảo giác" (hallucination) trong các bài toán logic. Việc dành nhiều thời gian hơn để xử lý giúp o1 hiểu sâu hơn về ngữ cảnh và các quy tắc toán học, vật lý phức tạp.

Những con số ấn tượng: 83% và hơn thế nữa

Hiệu năng của o1 được chứng minh qua các bài kiểm tra chuẩn hóa khắt khe nhất hiện nay. Trong kỳ thi thử thách Toán học Hoa Kỳ (AIME) – một kỳ thi dành cho những học sinh trung học xuất sắc nhất – GPT-4o chỉ giải quyết được khoảng 13% số bài toán. Ngược lại, mô hình o1 đã đạt được tỷ lệ chính xác lên tới 83%.

• Toán học: Đạt điểm số nằm trong nhóm 500 học sinh giỏi nhất tại Hoa Kỳ trong kỳ thi AIME.
• Lập trình: Đạt phân vị thứ 89 trên Codeforces, một nền tảng thi đấu lập trình quốc tế.
• Khoa học: Vượt qua trình độ của các chuyên gia có bằng tiến sĩ (PhD) trong các bài kiểm tra về vật lý, sinh học và hóa học (GPQA).

Khả năng giải toán và lập trình của o1 vượt trội hoàn toàn so với các phiên bản trước đó.

"Sự khác biệt của o1 không nằm ở quy mô dữ liệu thô, mà ở cách nó được huấn luyện để mô phỏng quá trình suy nghĩ của con người. Đây là bước tiến lớn nhất của chúng tôi kể từ sau GPT-4, đưa AI tiến gần hơn tới khả năng giải quyết các vấn đề khoa học thực tiễn mà trước đây máy tính không thể chạm tới."

o1-preview và o1-mini: Sự lựa chọn linh hoạt

OpenAI ra mắt đồng thời hai phiên bản: o1-preview và o1-mini. Trong đó, o1-mini là phiên bản nhỏ gọn hơn, được tinh chỉnh đặc biệt cho các tác vụ lập trình với tốc độ xử lý nhanh hơn 80% so với bản preview nhưng vẫn giữ được khả năng lý luận vượt trội ở các bài toán code.

Mô hình mini hướng đến đối tượng là các lập trình viên cần một công cụ hỗ trợ debug (sửa lỗi) hoặc viết thuật toán phức tạp mà không cần đến nguồn tài nguyên khổng lồ của mô hình đầy đủ. Mức chi phí cho API của o1-mini cũng rẻ hơn đáng kể, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận công nghệ mới.

An toàn và đạo đức trong suy luận

Một điểm đáng chú ý khác là khả năng tuân thủ các quy tắc an toàn. OpenAI cho biết, chính vì o1 có khả năng "suy nghĩ" về các hướng dẫn, nó cũng giỏi hơn trong việc từ chối các yêu cầu độc hại. Trong một bài kiểm tra "jailbreaking" (vượt rào bảo mật), GPT-4o đạt 22 điểm, trong khi o1-preview đạt tới 84 điểm trên thang đo mức độ tuân thủ an toàn.

Khả năng tự kiểm soát và tuân thủ nguyên tắc đạo đức là ưu tiên hàng đầu của OpenAI trên dòng o1.

Tương lai của AI: Từ trợ lý sang cộng sự nghiên cứu

Việc ra mắt o1 báo hiệu một sự thay đổi trong cuộc đua AI toàn cầu. Nếu như năm 2023 là cuộc đua về số lượng tham số và khả năng tạo nội dung sáng tạo, thì năm 2024 và 2025 sẽ là cuộc đua về "độ thông minh thực chất" và khả năng giải quyết vấn đề khoa học.

Các chuyên gia nhận định, o1 sẽ sớm trở thành công cụ đắc lực cho:

• Nhà vật lý: Tạo ra các công thức toán học phức tạp cho cơ học lượng tử.
• Nhà nghiên cứu y sinh: Phân tích chuỗi protein và hỗ trợ thiết kế thuốc mới.
• Kỹ sư phần mềm: Xây dựng và kiểm thử các hệ thống phân tán đa tầng.

Mặc dù o1 hiện tại vẫn còn một số hạn chế như chưa hỗ trợ duyệt web, tải lên tệp tin hay xử lý hình ảnh thành thạo như GPT-4o, nhưng OpenAI khẳng định đây chỉ là những bước đi đầu tiên. Hãng có kế hoạch tích hợp toàn bộ các tính năng đa phương thức vào dòng o1 trong các bản cập nhật sắp tới.