Trong bối cảnh dòng chảy thông tin kỹ thuật số ngày càng siết chặt quỹ thời gian của con người, ngành công nghiệp giải trí đang chứng kiến một cuộc chuyển dịch mang tính lịch sử. Không còn là những bộ phim điện ảnh kéo dài 2 tiếng hay các series truyền hình 45 phút mỗi tập, thế giới đang bước vào kỷ nguyên của "phim 1 phút" (micro-drama). Đây không chỉ là một trào lưu nhất thời mà đã trở thành một nền công nghiệp tỷ đô, được dẫn dắt bởi thị hiếu của thế hệ Gen Z.

Sự trỗi dậy của định dạng "snack-content"

Theo báo cáo mới nhất từ Global Digital Insights, có đến 70% người dùng thuộc thế hệ Gen Z (sinh từ năm 1997 đến 2012) thừa nhận họ ưu tiên xem các nội dung video có độ dài dưới 60 giây trên các nền tảng như TikTok, Reels và Shorts. Đặc biệt, xu hướng "phim bộ ngắn" – những câu chuyện có cốt truyện hoàn chỉnh nhưng được chia nhỏ thành hàng trăm tập, mỗi tập chỉ dài từ 60 đến 90 giây – đang bùng nổ mạnh mẽ.

Lý giải cho hiện tượng này, các nhà tâm lý học hành vi cho rằng "khoảng chú ý" (attention span) của con người đang giảm dần. Trong một thế giới có quá nhiều sự lựa chọn, người xem có xu hướng tìm kiếm những nội dung mang lại sự thỏa mãn tức thì (instant gratification). Phim 1 phút đáp ứng hoàn hảo nhu cầu này với nhịp phim dồn dập, cao trào xuất hiện ngay từ những giây đầu tiên và kết thúc bằng một nút thắt (cliffhanger) buộc người xem phải nhấn vào tập tiếp theo.

Con số biết nói: Thị trường tỷ đô từ những mẩu phim vụn

Không chỉ dừng lại ở các nền tảng mạng xã hội, các ứng dụng chuyên biệt về phim ngắn như ReelShort, DramaBox hay ShortTV đang ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu kỷ lục. Tại thị trường tỷ dân như Trung Quốc, ngành công nghiệp phim ngắn tiếp cận mức 5 tỷ USD vào năm 2023. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng bắt đầu lan rộng với sự xuất hiện của nhiều đơn vị sản xuất chuyên nghiệp tập trung vào định dạng dọc.

Nhận định chuyên gia: Khi "ngắn" là một loại nghệ thuật mới

Trao đổi với TechNews VN, TS. Nguyễn Minh Hòa, chuyên gia nghiên cứu truyền thông số, nhận định: "Chúng ta đang chứng kiến sự dân chủ hóa của điện ảnh. Phim 1 phút không đơn thuần là cắt ngắn phim dài, mà là một ngôn ngữ kể chuyện hoàn toàn khác. Nó tận dụng tối đa khung hình dọc, tập trung vào biểu cảm cận mặt và lời thoại gãy gọn. Đối với Gen Z, đây không phải là xem phim 'tạm bợ', mà là sự tối ưu hóa thời gian giải trí trong nhịp sống hối hả."

Tuy nhiên, ông Hòa cũng cảnh báo về thách thức của mô hình này: "Sản xuất ồ ạt dễ dẫn đến tình trạng nội dung rập khuôn, thiếu chiều sâu nghệ thuật. Cuộc đua hiện tại không chỉ là về tốc độ mà còn là về việc ai có thể tạo ra những kịch bản chất lượng trong giới hạn 60 giây."

Công nghệ thúc đẩy sự thay đổi

Sự phát triển của AI (Trí tuệ nhân tạo) cũng đóng vai trò then chốt trong kỷ nguyên phim ngắn. Các công cụ hỗ trợ viết kịch bản, dựng phim tự động và chuyển đổi ngôn ngữ bằng AI cho phép các nhà sản xuất tung ra thị trường hàng chục tập phim mỗi tuần. Khả năng cá nhân hóa nội dung qua thuật toán giúp mỗi người dùng có một "rạp chiếu phim" riêng biệt ngay trên túi áo, nơi các bộ phim được đề xuất dựa chính xác trên sở thích cá nhân.

Tương lai nào cho điện ảnh truyền thống?

Sự lên ngôi của phim ngắn không đồng nghĩa với sự lụi tàn của phim dài. Thay vào đó, chúng đang tạo ra một hệ sinh thái bổ trợ lẫn nhau. Nhiều hãng phim lớn tại Hollywood và các đài truyền hình tại Việt Nam đã bắt đầu sử dụng định dạng 1 phút như một công cụ tiếp thị, hoặc tạo ra các phần ngoại truyện (spin-off) độc quyền trên nền tảng số để duy trì sức hút cho các tác phẩm chính.

Kỷ nguyên "phim 1 phút" đang mở ra cơ hội lớn cho các nhà sáng tạo nội dung trẻ, nơi họ không cần nguồn vốn khổng lồ vẫn có thể tiếp cận hàng triệu khán giả. Điều quan trọng nhất vẫn nằm ở giá trị cốt lõi: Dù phim dài hay ngắn, nội dung chạm được đến cảm xúc của khán giả mới là thứ tồn tại lâu dài.