Sau hơn 4 năm thử nghiệm và chuẩn bị, Việt Nam đã chính thức bước vào kỷ nguyên thương mại hóa 5G. Với tốc độ tải xuống thực tế chạm ngưỡng 1Gbps tại các vùng lõi đô thị, công nghệ này hứa hẹn thay đổi diện mạo kinh tế số. Tuy nhiên, hành trình phủ sóng toàn quốc tới 63 tỉnh thành vẫn đang đối mặt với những thách thức lớn về chi phí hạ tầng và bài toán tối ưu hóa nguồn lực.

Cột mốc 1Gbps: Sức mạnh thực tế của "siêu cao tốc" dữ liệu

Trong các đợt đo kiểm thực tế gần đây tại quận 1 (TP.HCM) và quận Hoàn Kiếm (Hà Nội), tốc độ tải xuống của mạng 5G từ các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT và MobiFone đã đạt mức dao động từ 800Mbps đến hơn 1Gbps. Con số này nhanh gấp 10-20 lần so với mạng 4G truyền thống, cho phép người dùng tải một bộ phim 4K dung lượng 5GB chỉ trong chưa đầy 1 phút.

Điểm khác biệt lớn nhất không chỉ nằm ở tốc độ "bandwidth" mà còn ở độ trễ (latency). Theo số liệu từ các phòng lab kiểm định, độ trễ mạng 5G tại Việt Nam hiện duy trì ở mức 1ms - 5ms, tiệm cận với tiêu chuẩn vàng toàn cầu. Đây là yếu tố sống còn cho các ứng dụng công nghệ tương lai như xe tự lái, phẫu thuật từ xa và sản xuất thông minh trong các khu công nghiệp.

Lộ trình phủ sóng 63 tỉnh thành: Không phải chuyện ngày một ngày hai

Mặc dù tốc độ ấn tượng đã được khẳng định, nhưng việc đưa 5G đến mọi miền Tổ quốc là một bài toán hóc búa về kinh tế. Khác với 4G sử dụng băng tần thấp có khả năng xuyên thấu và phủ rộng, 5G hoạt động trên các băng tần cao (như 2600MHz và 3500MHz). Đặc tính vật lý của các sóng này là tầm phủ sóng ngắn và dễ bị cản trở bởi vật cản như nhà cao tầng hay cây cối.

Hiện tại, Bộ Thông tin và Truyền thông đã cấp phép băng tần chính thức, mở đường cho việc thương mại hóa diện rộng. Mục tiêu đến năm 2025, hạ tầng 5G sẽ cơ bản phủ sóng các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các thành phố lớn và các khu vực trọng điểm kinh tế. Đến năm 2030, mục tiêu phủ sóng toàn quốc sẽ được hiện thực hóa khi công nghệ đã chín muồi và giá thành thiết bị đầu cuối giảm xuống.

Giải pháp chia sẻ hạ tầng: Chìa khóa tối ưu hóa chi phí

Để giải quyết áp lực tài chính, các chuyên gia và cơ quan quản lý đang thúc đẩy mô hình "Dùng chung hạ tầng". Thay vì mỗi nhà mạng tự xây dựng cột, trạm và hệ thống truyền dẫn riêng lẻ, việc chia sẻ thụ động (như nhà trạm, cột anten) và chia sẻ chủ động (như thiết bị mạng vô tuyến) sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí và rút ngắn thời gian triển khai.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, đại diện một đơn vị cung cấp giải pháp mạng, việc dùng chung hạ tầng không chỉ giúp bảo vệ cảnh quan đô thị mà còn cho phép các nhà mạng tập trung nguồn lực vào việc phát triển các gói cước dịch vụ giá trị gia tăng và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số thay vì chỉ chạy đua về số lượng cột sóng.

Người dùng Việt kỳ vọng gì ở 5G?

Thế hệ người dùng trẻ (Gen Z và Alpha) tại Việt Nam là nhóm đối tượng đón nhận 5G nhanh nhất. Với nhu cầu giải trí chất lượng cao như video 8K, livestream 360 độ và chơi game đám mây (Cloud Gaming), 5G sẽ mang lại những trải nghiệm mượt mà chưa từng có. Tuy nhiên, rào cản hiện nay vẫn là giá các dòng smartphone hỗ trợ 5G dù đã giảm nhưng vẫn chưa thực sự phổ cập ở phân khúc bình dân dưới 3 triệu đồng.

Tổng kết và Nhận định xu hướng

Năm 2024 đánh dấu bước ngoặt lớn khi 5G tại Việt Nam không còn là những thử nghiệm mang tính trình diễn. Tốc độ 1Gbps đã cho thấy tiềm năng khổng lồ về mặt hạ tầng viễn thông của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Trong thời gian tới, xu hướng "5G Standalone" (5G độc lập) sẽ dần thay thế các hạ tầng dựa trên nền tảng 4G cũ, mang lại hiệu suất tối ưu nhất. Song song đó, sự kết hợp giữa 5G và Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tạo ra những giải pháp thông minh trong quản lý đô thị và sản xuất. Bài toán phủ sóng 63 tỉnh thành dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự quyết liệt từ chính sách và sự chủ động của các nhà mạng, Việt Nam hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một tương lai kết nối không giới hạn, thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng GDP thông qua kinh tế số.