Năm 2024 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của thị trường Trí tuệ nhân tạo (AI) tại Việt Nam. Khi các doanh nghiệp chuyển dịch từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng thực tiễn sâu rộng, một bức tranh tương phản đang hiện rõ: sự bùng nổ mạnh mẽ về giá trị thị trường đi kèm với những thách thức nghiệt ngã đối với lực lượng lao động truyền thống.

Tăng trưởng 35%: Con số biết nói của kỷ nguyên số

Theo báo cáo phân tích mới nhất từ các tổ chức nghiên cứu thị trường công nghệ nội địa, thị trường AI Việt Nam dự kiến đạt mức tăng trưởng kỷ lục 35% trong năm 2024. Đây là mức tăng trưởng cao nhất trong khu vực Đông Nam Á, đưa tổng giá trị hệ sinh thái AI tại Việt Nam tiệm cận mốc hàng tỷ USD.

Động lực chính thúc đẩy sự tăng trưởng này đến từ ba trụ cột: Đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu (Data Center), sự trỗi dậy của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt và sự thâm nhập sâu của AI vào ngành tài chính - ngân hàng. Các tập đoàn lớn như FPT, Viettel và VinGroup đã liên tục đổ hàng nghìn tỷ đồng vào việc phát triển chip AI và các nền tảng AI tạo sinh (Generative AI) phục vụ riêng cho người Việt.

Mặt trái của sự tự động hóa: Làn sóng sa thải nhân sự thủ công

Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng là một thực tế khốc liệt đối với thị trường lao động. Năm 2024 chứng kiến làn sóng dịch chuyển nhân sự lớn nhất trong một thập kỷ qua. Khi AI có khả năng xử lý các tác vụ lặp đi lặp lại với độ chính xác cao và chi phí chỉ bằng 1/10 nhân công, các vị trí "lao động thủ công trên máy tính" đang dần biến mất.

Các bộ phận chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm: nhập liệu, trực tổng đài (customer service) cấp độ 1, kiểm thử phần mềm thủ công (manual test) và dịch thuật cơ bản. Tại một số công ty công nghệ lớn, quy mô nhân sự ở các mảng này đã cắt giảm từ 20-30% chỉ trong hai quý đầu năm để thay thế bằng các chatbot AI thông minh và hệ thống tự động hóa quy trình bằng robot (RPA).

"Chúng ta không nên nhìn nhận AI là kẻ đánh cắp việc làm, mà là một sự sàng lọc tất yếu của tiến hóa công nghệ. Những công việc không mang lại giá trị sáng tạo cao sẽ bị đào thải. Doanh nghiệp hiện nay không thiếu người, họ chỉ thiếu những nhân sự có khả năng làm việc cùng AI."

Thích nghi hay bị đào thải: Bài toán của người lao động

Thị trường đang chứng kiến một cuộc "đại tu" kỹ năng. Các vị trí mới như Kỹ sư ra lệnh (Prompt Engineer), Chuyên gia đạo đức AI và Quản trị viên hệ thống tự động hóa đang có nhu cầu tuyển dụng tăng vọt với mức lương cao hơn từ 40-60% so với mặt bằng chung.

Ông Trần Văn B, Giám đốc Công nghệ của một tập đoàn tài chính tại TP.HCM, chia sẻ: "Chúng tôi đã cắt giảm 50 nhân sự ở bộ phận xử lý hồ sơ thủ công nhưng đồng thời tuyển mới 15 vị trí chuyên gia phân tích dữ liệu AI. Tổng quỹ lương không đổi, nhưng năng suất lao động tăng gấp 3 lần."

Nhận định xu hướng cuối năm 2024 và 2025

Dự báo từ nay đến cuối năm, thị trường AI Việt Nam sẽ tiếp tục chứng kiến những đợt sóng chuyển đổi mạnh mẽ. TechNews VN nhận định 3 xu hướng chính sẽ dẫn dắt thị trường:

Lời kết:

Thị trường AI Việt Nam 2024 là một bức tranh đầy triển vọng nhưng cũng không thiếu những nốt trầm. Việc đạt mức tăng trưởng 35% cho thấy tiềm năng to lớn của nền kinh tế số, nhưng làn sóng sa thải nhân sự thủ công cũng là lời cảnh báo đanh thép: Sự thay đổi không chờ đợi bất kỳ ai. Người lao động và doanh nghiệp cần nhanh chóng thích nghi để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ đầy kịch tính này.