Sau hơn 4 năm triển khai thử nghiệm kỹ thuật tại các thành phố lớn, thị trường viễn thông Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên 5G thương mại từ quý II/2024. Sự kiện đấu giá thành công các băng tần "vàng" như 2500-2600 MHz và 3700-3800 MHz đã mở đường cho các tập đoàn viễn thông lớn như Viettel và VNPT bắt tay vào xây dựng hạ tầng quy mô công nghiệp.

Cú hích từ đấu giá băng tần: Nền móng cho sự bùng nổ

Việc Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức đấu giá thành công quyền sử dụng tần số vô tuyến điện là cột mốc quan trọng nhất trong lộ trình thương mại hóa. Với số tiền trúng đấu giá lên tới hàng nghìn tỷ đồng, các nhà mạng đã thể hiện quyết tâm cao độ trong việc chiếm lĩnh thị phần công nghệ mới.

Theo số liệu từ Cục Viễn thông, công nghệ 5G hứa hẹn cung cấp tốc độ kết nối nhanh gấp 10-20 lần so với 4G, độ trễ cực thấp (dưới 5ms) và khả năng kết nối hàng triệu thiết bị trên mỗi km2. Đây là nền tảng không thể thiếu cho cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, kinh tế số và xã hội số mà Việt Nam đang hướng tới.

"Năm 2024 không chỉ là năm thương mại hóa 5G đơn thuần, mà là năm chúng ta xây dựng 'xa lộ thông tin' cho chuyển đổi số quốc gia. Mục tiêu không chỉ là tốc độ download trên điện thoại, mà là hạ tầng cho Smart City và Smart Factory," - Ông Trần Minh Long, Chuyên gia phân tích hạ tầng viễn thông (Giả định).

Lộ trình phủ sóng 63 tỉnh thành: Tốc độ và thách thức

Theo kế hoạch đã được công bố, các nhà mạng lớn đặt mục tiêu phủ sóng 5G tại tất cả 63 tỉnh, thành phố ngay trong năm 2024. Tuy nhiên, chiến lược triển khai sẽ có sự phân hóa rõ rệt. Giai đoạn đầu, 5G sẽ ưu tiên các khu vực có mật độ dân cư cao, các khu công nghiệp và trung tâm hành chính.

Thống kê cho thấy, để phủ sóng 5G tương đương với diện tích bao phủ của 4G hiện nay, số lượng trạm thu phát sóng (BTS) cần thiết sẽ lớn hơn gấp nhiều lần do đặc tính vật lý của sóng băng tần cao có cự ly truyền dẫn ngắn. Điều này đòi hỏi một nguồn lực tài chính và quỹ đất khổng lồ từ phía các doanh nghiệp viễn thông.

Bài toán kinh tế: Đi tìm mô hình kinh doanh bền vững

Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng bài toán hiệu quả kinh tế vẫn khiến giới đầu tư thận trọng. Hiện nay, nhu cầu sử dụng 5G của người dùng cá nhân (B2C) chủ yếu vẫn xoay quanh giải trí cao cấp như xem video 4K/8K, chơi game đám mây hoặc thực tế ảo (AR/VR). Với mức cước dự kiến có thể cao hơn 4G từ 20-30%, việc thuyết phục người dùng phổ thông chuyển đổi không phải là điều dễ dàng.

Các chuyên gia nhận định, nguồn thu chính của 5G trong tương lai sẽ đến từ khách hàng doanh nghiệp (B2B). Các ứng dụng thực tiễn bao gồm:

• Sản xuất thông minh: Robot tự hành trong kho bãi và dây chuyền sản xuất tự động hóa cần kết nối ổn định, độ trễ cực thấp.
• Y tế từ xa: Hỗ trợ phẫu thuật và chẩn đoán từ xa qua hình ảnh độ phân giải siêu cao.
• Giao thông thông minh: Hạ tầng cho xe tự lái và quản lý đô thị thông minh.

Sự sẵn sàng của hệ sinh thái thiết bị

Một tín hiệu lạc quan cho lộ trình phủ sóng là sự phổ cập của các thiết bị đầu cuối. Nếu như 2 năm trước, smartphone hỗ trợ 5G chỉ xuất hiện ở phân khúc cao cấp, thì đến giữa năm 2024, các dòng điện thoại tầm trung từ 5-7 triệu đồng đã mặc định sở hữu kết nối này. Điều này tạo ra một lượng người dùng sẵn có ("ready-to-use") rất lớn cho các nhà mạng.

Nhận định xu hướng và Kết luận

Nhìn rộng ra khu vực, Việt Nam đang có những bước đi chắc chắn và bài bản trong việc triển khai 5G. Việc không vội vàng triển khai ồ ạt từ những năm trước đã giúp các nhà mạng tránh được những lãng phí khi công nghệ chưa chín muồi và thiết bị đầu cuối còn đắt đỏ.

Trong giai đoạn 2024-2025, chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc đua khốc liệt giữa các nhà mạng không chỉ về vùng phủ sóng mà còn về các gói dịch vụ nội dung đi kèm. 5G sẽ không thay thế hoàn toàn 4G ngay lập tức, mà hai công nghệ này sẽ song hành tồn tại: 4G đảm nhận vai trò phủ sóng rộng rãi và nghe gọi, trong khi 5G đóng vai trò là "mũi nhọn" cho các dịch vụ đòi hỏi băng thông cao tại các trung tâm kinh tế.

Tổng kết: Lộ trình thương mại hóa 5G tại Việt Nam trong năm 2024 là một bước đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Dù bài toán lợi nhuận ngắn hạn còn nhiều thách thức, nhưng những giá trị mà 5G mang lại cho nền kinh tế số sẽ là đòn bẩy quan trọng để Việt Nam bứt phá trong thập kỷ tới.