Trong bối cảnh nền kinh tế số toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ, Việt Nam không nằm ngoài vòng xoáy của cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI). Theo báo cáo mới nhất về chỉ số sẵn sàng AI năm 2024, có tới 75% doanh nghiệp Việt Nam được khảo sát khẳng định sẽ tăng ngân sách đầu tư cho công nghệ AI trong 12 tháng tới. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ giai đoạn "thăm dò" sang "thực thi chiến lược" của cộng đồng kinh doanh trong nước.

Sự bùng nổ của ngân sách công nghệ: Không còn là phép thử

Báo cáo khảo sát thực hiện trên 500 doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực từ Tài chính, Bán lẻ đến Sản xuất cho thấy một con số ấn tượng: hơn 3/4 đơn vị tham gia đã dành ra ít nhất 15-20% tổng ngân sách CNTT cho các dự án liên quan đến AI. Điều này chứng minh rằng AI đã thoát khỏi cái mác "xu hướng nhất thời" để trở thành một phần cốt lõi trong kế hoạch phát triển dài hạn.

Cụ thể, ưu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp là triển khai AI vào quy trình vận hành và dịch vụ khách hàng. Các hệ thống chatbot thông minh (GenAI), công cụ phân tích dữ liệu dự báo và tự động hóa quy trình bằng robot (RPA) đang dẫn đầu danh sách các công nghệ được giải ngân nhiều nhất. Việc đầu tư không chỉ dừng lại ở mua sắm phần mềm mà còn lan rộng sang việc nâng cấp hạ tầng Cloud và trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế.

"Năm 2024 đánh dấu sự trưởng thành về nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp tại Việt Nam. Họ không còn hỏi 'AI là gì?' mà thay bằng 'Làm thế nào để AI tạo ra doanh thu?'. Sự sẵn sàng chi đậm cho thấy kỳ vọng rất lớn vào việc tối ưu hóa chi phí và tạo ra những trải nghiệm khách hàng khác biệt."

Động lực thúc đẩy: Từ hiệu suất đến lợi thế cạnh tranh

Có ba nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp Việt "mạnh tay" chi tiền cho AI. Thứ nhất là áp lực tối ưu hóa chi phí vận hành trong bối cảnh lạm phát và biến động kinh tế toàn cầu. Các giải pháp AI giúp giảm thiểu sai sót do con người và tăng tốc độ xử lý công việc lên gấp 3-5 lần.

Thứ hai là nhu cầu cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Trong ngành bán lẻ và ngân hàng, AI được sử dụng để phân tích hành vi tiêu dùng, từ đó đưa ra các gợi ý sản phẩm chính xác đến từng cá nhân, giúp tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng tăng trung bình 25%. Cuối cùng là bài toán cạnh tranh: nếu không ứng dụng AI, doanh nghiệp sẽ nhanh chóng tụt hậu so với các đối thủ trong khu vực và các tập đoàn đa quốc gia.

Rào cản nhân sự và quản trị dữ liệu

Mặc dù sẵn sàng về tài chính, nhưng báo cáo cũng chỉ ra những "điểm nghẽn" đáng lo ngại. Có tới 60% doanh nghiệp thừa nhận họ đang thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực có kỹ năng chuyên sâu về AI và Data Science. Việc tuyển dụng chuyên gia AI không chỉ khó khăn về số lượng mà còn về mức lương thưởng đang tăng phi mã.

Bên cạnh đó, vấn đề an toàn thông tin và chất lượng dữ liệu đầu vào cũng là một thách thức lớn. Nhiều doanh nghiệp sở hữu khối lượng dữ liệu khổng lồ nhưng lại ở dạng "dữ liệu rác" hoặc chưa được số hóa đồng bộ, khiến việc huấn luyện các mô hình AI gặp nhiều trở ngại. Điều này dẫn đến xu hướng các doanh nghiệp đang chuyển một phần ngân sách sang đào tạo nội bộ và thuê các đối tác tư vấn chiến lược thay vì tự triển khai hoàn toàn.

Tầm nhìn 2025: AI trở thành "xương sống" của nền kinh tế số

Kết thúc báo cáo, các chuyên gia dự báo rằng từ nay đến năm 2025, chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng sáp nhập và hợp tác giữa các doanh nghiệp truyền thống và các Startup AI. Việc 75% doanh nghiệp sẵn sàng chi đậm cho thấy một tín hiệu lạc quan về tốc độ chuyển đổi số tại Việt Nam.

Tuy nhiên, để khoản đầu tư này thực sự mang lại hiệu quả, doanh nghiệp cần có một lộ trình bài bản, tránh tâm lý "đua đòi công nghệ" mà thiếu đi sự chuẩn bị về mặt con người và quy trình. AI không phải là "chiếc đũa thần", nhưng nó chắc chắn là động cơ mạnh mẽ nhất để đưa con tàu doanh nghiệp tiến xa trong kỷ nguyên 4.0.