Năm 2024 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành công nghiệp di động khi khái niệm "Smartphone" đang dần được thay thế bởi "AI Phone". Theo báo cáo mới nhất từ Counterpoint Research, gần 70% người tiêu dùng thuộc phân khúc cao cấp bày tỏ sự sẵn sàng chi trả thêm từ 10% đến 20% chi phí để sở hữu các thiết bị có tích hợp trí tuệ nhân tạo (GenAI). Sức hút này không chỉ đến từ sự tò mò về công nghệ mới, mà còn xuất phát từ những thay đổi thực chất trong trải nghiệm người dùng hàng ngày.

Định nghĩa lại "Thông minh" trong kỷ nguyên mới

Trong suốt một thập kỷ qua, sự nâng cấp của smartphone chủ yếu xoay quanh cuộc đua về phần cứng: camera nhiều chấm hơn, màn hình tần số quét cao hơn hay vi xử lý nhanh hơn vài phần trăm. Tuy nhiên, thị trường đã chạm ngưỡng bão hòa khi những cải tiến vật lý không còn tạo ra sự khác biệt đột phá. AI Phone xuất hiện như một "cứu cánh", mang đến khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên, tạo lập hình ảnh và tối ưu hóa tác vụ theo thời gian thực ngay trên thiết bị (On-device AI).

Sự khác biệt của AI Phone nằm ở khả năng thấu hiểu ngữ cảnh. Thay vì người dùng phải tìm kiếm tính năng, điện thoại giờ đây chủ động đề xuất giải pháp. Từ việc tự động tóm tắt nội dung cuộc họp, dịch thuật trực tiếp trong cuộc gọi đến việc xóa bỏ vật thể thừa trong ảnh một cách chuyên nghiệp, AI đã biến chiếc điện thoại từ một công cụ thụ động trở thành một trợ lý ảo thực thụ.

Con số 70% và tâm lý người tiêu dùng

Tại sao người dùng lại sẵn lòng "mở hầu bao" cho AI? Một cuộc khảo sát diện rộng tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Trung Quốc và Việt Nam cho thấy ba động lực chính:

• Nâng cao hiệu suất làm việc: 45% người tham gia cho rằng các tính năng như tóm tắt văn bản và soạn thảo email thông minh giúp họ tiết kiệm ít nhất 1 giờ mỗi ngày.
• Sáng tạo không giới hạn: Việc chỉnh sửa ảnh và video bằng AI giúp người dùng phổ thông có thể tạo ra những nội dung chất lượng cao mà không cần kỹ năng chuyên sâu.
• Giá trị đầu tư dài hạn: Người dùng tin rằng các thiết bị tích hợp chip AI chuyên dụng (NPU) sẽ không bị lỗi thời nhanh chóng trong vòng 3-5 năm tới.

"Chúng ta đang chứng kiến một sự dịch chuyển từ 'Mobile-first' sang 'AI-first'. Người dùng hiện nay không chỉ mua một thiết bị có cấu hình mạnh, họ đang mua một hệ sinh thái thông minh có khả năng học hỏi và thích nghi với thói quen cá nhân."

Cuộc đua tam mã: Samsung, Apple và phần còn lại

Samsung đã nổ phát súng đầu tiên với Galaxy AI trên dòng S24 Series, thiết lập một tiêu chuẩn mới về trải nghiệm người dùng với các tính năng như Khoanh vùng tìm kiếm (Circle to Search) hay Phiên dịch viên trực tiếp. Thành công về doanh số của dòng sản phẩm này là minh chứng rõ nhất cho sức hút của AI.

Trong khi đó, Apple – vốn nổi tiếng với sự cẩn trọng – cũng đã chính thức gia nhập cuộc chơi với "Apple Intelligence". Bằng cách tích hợp sâu AI vào lõi hệ điều hành iOS, Apple tập trung vào tính riêng tư và bảo mật dữ liệu, một yếu tố mà 30% người dùng lo ngại khi nhắc đến trí tuệ nhân tạo. Sự tham gia của "Táo khuyết" được dự báo sẽ đẩy tỷ lệ người dùng nâng cấp thiết bị lên mức cao kỷ lục vào cuối năm 2024.

Các thương hiệu Trung Quốc như Xiaomi, OPPO, vivo cũng không hề kém cạnh khi giới thiệu những mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) riêng biệt, tối ưu hóa mạnh mẽ cho nhiếp ảnh và trợ lý giọng nói địa phương hóa. Điều này tạo ra một thị trường sôi động, nơi giá thành của AI Phone đang dần được "bình dân hóa" để tiếp cận nhiều đối tượng hơn.

Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù 70% người dùng sẵn sàng chi tiền, nhưng kỳ vọng của họ là rất lớn. Các nhà sản xuất phải đối mặt với ba bài toán hóc búa:

1. Thời lượng pin: Các tác vụ AI tiêu tốn rất nhiều tài năng xử lý, gây áp lực lên viên pin vốn đã quá tải.
2. Quyền riêng tư: Xử lý dữ liệu cá nhân bằng AI đặt ra câu hỏi lớn về việc liệu thông tin người dùng có bị khai thác trái phép hay không.
3. Tính thực dụng: Tránh việc đưa vào các tính năng AI "làm màu" nhưng không mang lại giá trị thực tế trong đời sống.

Nhận định xu hướng cuối năm 2024

Cuộc đua AI Phone không còn là một trào lưu nhất thời mà là sự tiến hóa tất yếu của công nghệ di động. Theo dự báo của IDC, đến năm 2027, cứ 2 chiếc smartphone được bán ra thì sẽ có 1 chiếc là AI Phone chuyên dụng.

Kết thúc năm 2024, chúng ta có thể kỳ vọng vào một làn sóng chuyển đổi thiết bị mạnh mẽ nhất trong vòng 5 năm qua. Người tiêu dùng không chỉ đơn thuần là mua một món đồ công nghệ mới, họ đang đầu tư vào một phương thức giao tiếp và làm việc hoàn toàn mới. AI Phone sẽ sớm trở thành tiêu chuẩn cơ bản, và những thiết bị thiếu hụt trí tuệ nhân tạo sẽ nhanh chóng trở thành "đồ cổ" trong mắt người dùng hiện đại.