Trong thập kỷ qua, thị trường smartphone dường như đã rơi vào trạng thái bão hòa về phần cứng. Những cải tiến về camera, tốc độ vi xử lý hay công nghệ màn hình dù vẫn diễn ra nhưng không còn tạo được sự đột phá khiến người dùng sẵn sàng rút hầu bao nâng cấp thiết bị hàng năm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) đã mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới: Kỷ nguyên của AI Phone.

Cơn lốc AI càn quét phân khúc cao cấp

Theo báo cáo mới nhất từ các đơn vị nghiên cứu thị trường danh tiếng như Canalys và IDC, dự kiến trong năm 2024, khoảng 80% các mẫu smartphone thuộc phân khúc cao cấp (giá trên 600 USD) sẽ được tích hợp các tính năng AI chuyên sâu ngay trên phần cứng. Đây không phải là dự báo xa vời, bởi thực tế thị trường đầu năm đã chứng kiến sự đổ bộ ồ ạt của các dòng máy hàng đầu như Samsung Galaxy S24 Series, Google Pixel 8 Pro và mới nhất là những rò rỉ về thế hệ iPhone 16 của Apple.

Sự chuyển dịch này diễn ra với tốc độ chóng mặt. Nếu như năm 2023, AI trên điện thoại chủ yếu vẫn dựa vào xử lý đám mây (Cloud-based), thì năm 2024 đánh dấu bước tiến của On-device AI (AI chạy trực tiếp trên thiết bị). Điều này cho phép xử lý dữ liệu nhanh hơn, bảo mật hơn và không cần phụ thuộc vào kết nối internet liên tục.

"Chúng ta đang đứng trước sự thay đổi lớn nhất kể từ khi chiếc iPhone đầu tiên ra đời. AI Phone không chỉ là một chiếc điện thoại thông minh hơn, nó là một trợ lý cá nhân hiểu rõ ngữ cảnh, thói quen và nhu cầu của người dùng trước khi họ kịp lên tiếng."
— Ông Nguyễn Thế Hưng, Chuyên gia phân tích thị trường tại TechInsight Vietnam.

Phần cứng: "Trái tim" NPU lên ngôi

Để vận hành được các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ngay trên điện thoại, các nhà sản xuất chip bán dẫn đã thực hiện một cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt. Qualcomm với Snapdragon 8 Gen 3, MediaTek với Dimensity 9300 hay Apple với dòng chip A-series đều tập trung tối đa nguồn lực vào NPU (Neural Processing Unit) – bộ vi xử lý thần kinh chuyên dụng cho các tác vụ AI.

Các con số thống kê cho thấy hiệu năng AI trên các dòng chip 2024 đã tăng trưởng gấp 2 đến 3 lần so với thế hệ tiền nhiệm. Khả năng tính toán hàng nghìn tỷ phép tính mỗi giây (TOPS) cho phép điện thoại thực hiện các tác vụ phức tạp như dịch thuật trực tiếp trong cuộc gọi, xóa vật thể video thời gian thực hay tóm tắt văn bản dài hàng chục trang chỉ trong vài giây.

Những tính năng thay đổi cuộc chơi

Vì sao người tiêu dùng lại quan tâm đến AI Phone? Câu trả lời nằm ở những trải nghiệm thực tế mà trước đây vốn được coi là viễn tưởng:

• Quyền năng nhiếp ảnh: AI không chỉ dừng lại ở việc làm đẹp da. Giờ đây, người dùng có thể thay đổi toàn bộ bố cục ảnh, di chuyển vị trí chủ thể, thậm chí là "vẽ" thêm các chi tiết bị thiếu trong khung hình một cách tự nhiên nhờ Generative Edit.
• Phá bỏ rào cản ngôn ngữ: Tính năng phiên dịch trực tiếp (Live Translate) cho phép hai người nói hai ngôn ngữ khác nhau có thể trò chuyện qua điện thoại mà không cần thông dịch viên.
• Tối ưu hóa năng suất: Trợ lý AI có khả năng tự động sắp xếp lịch trình, soạn thảo email dựa trên phong cách của người dùng và tra cứu thông tin thông minh thông qua các hành động đơn giản như "Khoanh vùng tìm kiếm" (Circle to Search).

Thách thức và bài toán bảo mật

Dù bùng nổ mạnh mẽ, AI Phone vẫn đối mặt với những dấu hỏi lớn. Vấn đề quyền riêng tư là ưu tiên hàng đầu: Khi điện thoại "học" quá nhiều về dữ liệu cá nhân để phục vụ AI, làm thế nào để đảm bảo những dữ liệu đó không bị rò rỉ? Các hãng công nghệ đang giải quyết bằng cách đẩy mạnh xử lý tại chỗ (On-device), hạn chế tối đa việc gửi dữ liệu lên đám mây.

Bên cạnh đó, thời lượng pin cũng là một trở ngại. Các tác vụ AI tiêu tốn một lượng năng lượng khổng lồ. Việc cân bằng giữa hiệu suất xử lý thông minh và duy trì thời gian sử dụng cả ngày dài là bài toán mà các kỹ sư phần cứng vẫn đang miệt mài tìm lời giải trong năm 2024.

Tổng kết: Tương lai nằm trong túi bạn

Con số 80% smartphone cao cấp tích hợp AI trong năm 2024 không chỉ là một chỉ số kinh doanh, nó là minh chứng cho một sự chuyển dịch tất yếu của công nghệ tiêu dùng. Smartphone không còn đơn thuần là thiết bị kết nối, nó đang trở thành một thực thể có khả năng suy nghĩ và hỗ trợ con người một cách chủ động.

Nhận định xu hướng:

Trong giai đoạn cuối năm 2024 và sang năm 2025, chúng ta sẽ thấy AI bắt đầu "bình dân hóa" xuống các dòng máy tầm trung. Cuộc chiến sắp tới sẽ không còn nằm ở việc ai có camera nhiều megapixel hơn, mà là ai có "bộ não" AI thông minh và hữu dụng hơn cho cuộc sống hàng ngày của người dùng.