Ngành công nghiệp bán dẫn thế giới đang chứng kiến sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng mạnh mẽ nhất trong lịch sử. Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hàng đầu tại khu vực Đông Nam Á nhờ vị trí địa chính trị thuận lợi, nguồn nhân lực trẻ và sự ổn định về kinh tế. Theo các báo cáo phân tích mới nhất từ TechNews VN và các tổ chức quốc tế, thị trường bán dẫn Việt Nam dự kiến sẽ đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 6,5% trong giai đoạn 2021-2025, đưa quy mô thị trường cán mốc 1,65 tỷ USD vào năm 2025.

Hệ sinh thái bán dẫn tại Việt Nam đang thu hút sự quan tâm của nhiều tập đoàn công nghệ lớn.

Sự dịch chuyển của các "ông lớn" công nghệ

Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam trở thành tâm điểm của dòng vốn FDI công nghệ cao. Những năm gần đây, sự hiện diện của các "gã khổng lồ" như Intel, Samsung, và gần đây nhất là Amkor, Hana Micron đã định hình lại vị thế của Việt Nam trên bản đồ bán dẫn. Intel đã đầu tư hơn 1,5 tỷ USD vào nhà máy kiểm định và đóng gói (ATP) tại TP.HCM, trong khi Amkor Technology đã khánh thành nhà máy trị giá 1,6 tỷ USD tại Bắc Ninh.

Sự đầu tư này không chỉ dừng lại ở lắp ráp và đóng gói. Các doanh nghiệp nội địa như FPT Semiconductor và Viettel cũng đã bắt đầu tham gia vào công đoạn thiết kế chip – một trong những khâu có giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi giá trị bán dẫn. Việc FPT Semiconductor ra mắt dòng chip nguồn (Power Management IC) đầu tiên và nhận được đơn đặt hàng triệu chip từ các đối tác nước ngoài là một minh chứng cho thấy năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam đang dần hình thành.

"Việt Nam đang đứng trước cơ hội ngàn năm có một để trở thành trung tâm sản xuất bán dẫn mới của khu vực. Việc tham gia sâu vào các công đoạn từ thiết kế đến đóng gói không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn đảm bảo an ninh công nghệ quốc gia."

- TS. Trần Minh Hoàng, Chuyên gia kinh tế cao cấp (Giả định)

Việc làm chủ công nghệ thiết kế chip là mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn 2025-2030.

Chính sách vĩ mô và đòn bẩy hạ tầng

Chính phủ Việt Nam đã xác định bán dẫn là ngành công nghiệp mũi nhọn. Nghị định và các cơ chế đặc thù tại các khu công nghệ cao như Hòa Lạc (Hà Nội), Đà Nẵng và TP.HCM đang tạo ra môi trường đầu tư thông thoáng. Đặc biệt, Chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đang hoàn thiện, tập trung vào việc ưu đãi thuế, hỗ trợ chi phí R&D và xây dựng các phòng Lab tiêu chuẩn quốc tế.

Thách thức về nguồn nhân lực

Mặc dù có nhiều triển vọng, nhưng để đạt được con số 1,65 tỷ USD vào năm 2025, Việt Nam phải đối mặt với bài toán thiếu hụt nhân sự trình độ cao. Theo ước tính, ngành bán dẫn Việt Nam cần ít nhất 50.000 kỹ sư chất lượng cao vào năm 2030. Hiện nay, các trường đại học hàng đầu như ĐH Bách Khoa Hà Nội, ĐH Quốc gia TP.HCM đã bắt đầu mở các chuyên ngành đào tạo chuyên sâu về thiết kế vi mạch, nhưng khoảng cách giữa đào tạo và thực tế sản xuất vẫn cần thời gian để lấp đầy.

Hợp tác giữa doanh nghiệp và nhà trường là chìa khóa giải quyết bài toán nhân lực.

Dự báo và nhận định xu hướng

Phân tích từ TechNews VN cho thấy, dòng vốn FDI vào ngành bán dẫn sẽ tiếp tục tăng mạnh trong 24 tháng tới. Dự kiến đến năm 2025, Việt Nam sẽ không chỉ đóng vai trò là nơi đóng gói, kiểm định mà còn trở thành một trung tâm thiết kế chip quan trọng của khu vực.

Ba xu hướng chính sẽ dẫn dắt thị trường bán dẫn Việt Nam bao gồm:

• Nội địa hóa chuỗi cung ứng: Sự hình thành của các doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam cung cấp vật tư, hóa chất và dịch vụ cho các nhà máy lớn.
• Tập trung vào Chip AI và IoT: Nhu cầu về các dòng chip chuyên dụng cho trí tuệ nhân tạo và thiết bị kết nối sẽ tăng vọt theo làn sóng chuyển đổi số.
• Hợp tác quốc tế đa phương: Việc tham gia vào các liên minh bán dẫn với Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ lõi và thị trường cao cấp.