Bức tranh tăng trưởng ấn tượng

Theo số liệu từ Công ty nghiên cứu thị trường Technavio, thị trường bán dẫn Việt Nam dự kiến sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 6,12% trong giai đoạn 2023-2027. Riêng trong năm 2024, cú hích từ các dự án FDI trọng điểm đã giúp con số dự báo đạt mức 6,1 tỷ USD. Đây là kết quả của chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng "China Plus One" mà các tập đoàn công nghệ lớn đang theo đuổi.

Sự gia tăng này không chỉ đến từ hoạt động sản xuất, lắp ráp mà còn bắt đầu có sự chuyển dịch sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế vi mạch (IC Design) và hậu cần chuỗi cung ứng. Hiện nay, Việt Nam đang sở hữu hơn 40 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thiết kế chip, tập trung chủ yếu tại TP.HCM và Hà Nội, với sự góp mặt của cả các tên tuổi quốc tế lẫn các tập đoàn nội địa như Viettel hay FPT.

Tâm điểm của làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng

Các chuyên gia kinh tế nhận định, Việt Nam đang đứng trước "thời điểm vàng" để thâm nhập sâu vào hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu. Việc nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Hoa Kỳ vào cuối năm 2023 đã mở đường cho các thỏa thuận hợp tác về khoa học công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn.

Sự hiện diện của các "ông lớn" toàn cầu

Đáng chú ý nhất là dự án của Amkor Technology tại Bắc Ninh với tổng vốn đầu tư lên đến 1,6 tỷ USD, tập trung vào mảng thử nghiệm và đóng gói bộ nhớ tiên tiến. Cùng với đó, Intel tiếp tục duy trì hoạt động của nhà máy kiểm định và đóng gói (VNAT) lớn nhất trong hệ thống toàn cầu tại Khu công nghệ cao TP.HCM. Samsung cũng đã bắt đầu sản xuất đại trà các linh kiện lưới bóng chip (FC-BGA) tại nhà máy Thái Nguyên từ cuối năm 2023, củng cố vị thế của Việt Nam trong mắt xích sản xuất phần cứng.

"Việt Nam đang hội tụ đủ các yếu tố từ ổn định chính trị, vị trí địa lý thuận lợi đến nguồn nhân lực trẻ để trở thành trung tâm bán dẫn mới của khu vực. Tuy nhiên, năm 2024 sẽ là năm bản lề để chúng ta chứng minh năng lực hấp thụ công nghệ thay vì chỉ dừng lại ở gia công giá trị thấp."

— TS. Nguyễn Văn Minh, Chuyên gia phân tích kinh tế (Giả định)

Thách thức về nhân lực và hạ tầng năng lượng

Dù có nhiều triển vọng, nhưng con đường tiến tới mục tiêu 6,1 tỷ USD không thiếu những rào cản. Thách thức lớn nhất hiện nay là tình trạng thiếu hụt kỹ sư bán dẫn trình độ cao. Theo dự báo của các cơ quan chức năng, Việt Nam cần ít nhất 50.000 kỹ sư cho ngành bán dẫn đến năm 2030, trong khi khả năng đáp ứng hiện tại chỉ mới dừng lại ở mức vài nghìn người mỗi năm.

Bên cạnh đó, tính ổn định của nguồn cung điện năng là yếu tố sống còn đối với các nhà máy sản xuất bán dẫn - vốn đòi hỏi sự vận hành liên tục 24/7 không sai sót. Sự cố thiếu điện cục bộ tại miền Bắc vào mùa hè năm ngoái là một bài học đắt giá, thúc đẩy Chính phủ phải có những cam kết và hành động quyết liệt hơn trong việc đảm bảo hạ tầng năng lượng sạch cho các dự án công nghệ cao.

Nhận định và Triển vọng

Nhìn về tương lai, TechNews VN nhận định rằng thị trường bán dẫn Việt Nam năm 2024 sẽ chuyển từ giai đoạn "thu hút" sang giai đoạn "định vị". Các chính sách ưu đãi về thuế, cùng việc thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) sẽ là động lực chính để thu hút thêm các nhà đầu tư từ Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và Hoa Kỳ.

Để thực sự tận dụng được quy mô 6,1 tỷ USD, Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột chính:

• Hoàn thiện khung pháp lý: Tạo điều kiện tối đa cho các dự án công nghệ cao thông qua cơ chế Sandbox.
• Đẩy mạnh đào tạo: Liên kết giữa doanh nghiệp và đại học để rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế sản xuất.
• Xây dựng hệ sinh thái nội địa: Khuyến khích các doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng phụ trợ cho các tập đoàn đa quốc gia.

Tổng kết lại, thị trường bán dẫn Việt Nam 2024 không chỉ là câu chuyện về những con số tỷ USD, mà còn là minh chứng cho sự dịch chuyển trọng tâm kinh tế tri thức của quốc gia. Nếu tận dụng tốt thời cơ này, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một "con hổ" mới trong ngành công nghiệp chip toàn cầu trong thập kỷ tới.