Sài Gòn không chỉ là những tòa nhà chọc trời hay ánh đèn neon lấp lánh ở trung tâm Quận 1. Với tôi, linh hồn thực sự của thành phố này nằm sâu trong những con hẻm ngoằn ngoèo – nơi mà cuộc sống diễn ra chậm rãi, mộc mạc và chân thực hơn bất cứ đâu. Dự án "Nhịp Sống Hẻm Nhỏ" là một nỗ lực của cá nhân Hoàng Gia Bảo nhằm lưu giữ lại những khoảnh khắc đời thường ấy bằng chất liệu màu sắc hoài cổ của phim nhựa (analog photography).

Trong một thế giới mà nhiếp ảnh kỹ thuật số cho phép chúng ta chụp hàng ngàn tấm hình mỗi ngày, nhiếp ảnh phim bắt tôi phải dừng lại. Phải quan sát, phải lắng nghe hơi thở của con hẻm trước khi quyết định bấm máy. Từng khung hình trong dự án này không chỉ là một bức ảnh, nó là một kỷ niệm được đóng băng trong bạc halide.

Concept: Tại sao lại là nhiếp ảnh Film?

Khi bắt đầu dự án này, câu hỏi lớn nhất tôi nhận được là: "Tại sao không dùng Mirrorless cho nhanh và nét?". Câu trả lời nằm ở cảm xúc. Film có một độ nhiễu (grain) tự nhiên, một dải tương phản mềm mại mà không có thuật toán nào có thể mô phỏng hoàn hảo. Nó phù hợp tuyệt vời với sự cũ kỹ của những mảng tường rêu xanh, những chiếc xe Cub 50 hay nụ cười đầy nếp nhăn của những cụ già Sài Thành.

Màu sắc của dự án được định hướng theo tone màu ấm (warm-toned), gợi lên sự gần gũi và bình yên. Tôi muốn người xem khi nhìn vào những bức ảnh này có thể cảm nhận được cái nóng hầm hập của trưa nắng Sài Gòn, hay mùi hương của một tách cà phê vợt vừa được bưng ra.

Hành trình: Từ hẻm nhỏ đến những gương mặt lạ

Để thực hiện dự án này, tôi đã dành ra 3 tháng cuối tuần để lang thang khắp các quận: từ Quận 4 với những con hẻm thông nhau như mê cung, đến Quận 5 với nét văn hóa Hoa đặc trưng. Phương pháp của tôi là 'không can thiệp'. Tôi không dàn dựng, không yêu cầu nhân vật tạo dáng.

Có những buổi chiều, tôi chỉ ngồi ở một quán cóc đầu hẻm, uống một ly trà đá và quan sát. Khi con người ta đã quen với sự hiện diện của người cầm máy, họ mới bộc lộ cái tôi tự nhiên nhất. Đó là lúc những bức ảnh 'có hồn' nhất ra đời.

Kỹ thuật & Thiết bị: Nghệ thuật của sự chậm rãi

Trong dự án này, tôi sử dụng chiếc Leica M6 huyền thoại kết hợp cùng ống kính Summicron 35mm f/2. Tiêu cự 35mm là tiêu cự vàng cho nhiếp ảnh đường phố, nó ép người chụp phải tiến lại gần nhân vật, tạo ra một góc nhìn thân mật và chân thực.

Việc giới hạn 36 kiểu ảnh cho mỗi cuộn phim dạy tôi tính kiên nhẫn. Tôi học cách chờ đợi ánh sáng xiên qua kẽ lá, chờ đợi một cái liếc mắt hay một cử chỉ tay. Mỗi lần bấm nút màn trập đều mang theo một sự cam kết. Điều này hoàn toàn khác biệt với sự 'bừa bãi' của kỷ nguyên số.

Kết quả: Những giá trị vượt thời gian

Dự án "Nhịp Sống Hẻm Nhỏ" không chỉ là một bộ sưu tập ảnh. Nó đã được chọn để trưng bày tại một triển lãm nhỏ tại Sài Gòn và nhận được sự đồng cảm lớn từ cộng đồng. Nhiều người nói rằng họ nhìn thấy tuổi thơ của mình, nhìn thấy bóng dáng của ông bà, cha mẹ mình trong những khung hình ấy.

Đối với Hoàng Gia Bảo, thành công lớn nhất không phải là những giải thưởng, mà là việc lưu giữ lại được một phần bản sắc của Sài Gòn đang dần bị thay thế bởi những khối bê tông hiện đại. Những cuộn phim này sẽ còn mãi, mang theo hơi thở của một thời đại.