Hướng dẫn 5 bài tập luyện giọng và kiểm soát hơi thở cho người mới cùng Ngô Thanh Tâm

Trong nghệ thuật kịch nói, giọng nói không chỉ là phương tiện truyền tải thông tin mà còn là linh hồn của nhân vật. Một diễn viên kịch thực thụ không chỉ diễn bằng hình thể mà còn phải làm chủ được từng âm sắc, độ rung và nhịp điệu của hơi thở. Đối với những người mới bắt đầu bước chân vào con đường nghệ thuật, việc kiểm soát hơi thở và luyện giọng chính là viên gạch đầu tiên quan trọng nhất.

Hôm nay, Ngô Thanh Tâm sẽ chia sẻ với các bạn 5 bài tập nền tảng giúp cải thiện cột hơi và giọng nói, giúp bạn tự tin hơn khi đứng trước đám đông hoặc trên sân khấu kịch chuyên nghiệp.

Tại sao hơi thở lại quan trọng đối với diễn viên kịch?

Khác với giao tiếp thông thường, trên sân khấu, diễn viên cần phải nói to, rõ chữ nhưng vẫn phải giữ được cảm xúc sâu sắc mà không làm tổn thương dây thanh quản. Hơi thở bụng (diaphragmatic breathing) chính là "nguồn nhiên liệu" giúp giọng nói vang, dày và bền bỉ hơn. Nếu không có kỹ thuật kiểm soát hơi thở tốt, bạn sẽ dễ bị hụt hơi ở những câu thoại dài hoặc giọng bị chóe, mỏng khi đẩy cao trào cảm xúc.

1. Bài tập thở bụng (Diaphragmatic Breathing)

Đây là bài tập cơ bản nhất mà bất kỳ học viên nào của Ngô Thanh Tâm cũng phải thuần thục. Thở bụng giúp bạn tận dụng tối đa dung tích phổi và tạo ra cột hơi vững chắc.

Cách thực hiện:

• Tư thế: Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai hoặc nằm phẳng trên sàn để cảm nhận rõ nhất.
• Hít vào: Hít chậm bằng mũi, tưởng tượng luồng khí đi thẳng xuống bụng. Lúc này, bụng của bạn sẽ phình ra, trong khi ngực và vai giữ nguyên, không được nhô lên.
• Giữ hơi: Giữ khí trong bụng khoảng 3 giây để ổn định áp suất.
• Thở ra: Thở chậm qua miệng, hóp bụng dần lại cho đến khi hết hơi.

Hãy thực hiện bài tập này 10-15 lần mỗi sáng để hình thành thói quen thở bằng cơ hoành thay vì thở ngực nông.

2. Bài tập xì hơi (Âm "S") - Kiểm soát luồng khí ra

Sau khi đã biết cách lấy hơi vào bụng, bước tiếp theo là kiểm soát cách nhả hơi ra sao cho đều và tiết kiệm nhất. Bài tập âm "S" giúp bạn điều tiết luồng hơi không bị ngắt quãng.

Cách thực hiện:

• Lấy một hơi thật sâu vào bụng theo kỹ thuật ở bài tập 1.
• Khép hai hàm răng lại, để lưỡi chạm nhẹ vào mặt sau răng cửa dưới.
• Đẩy hơi ra từ từ tạo thành âm "S" (xì...) đều đặn và liên tục.
• Mục tiêu: Giữ âm "S" ổn định, không bị run hoặc ngắt quãng. Hãy cố gắng kéo dài thời gian xì lâu nhất có thể. Người mới bắt đầu thường đạt 20-30 giây, trong khi diễn viên chuyên nghiệp có thể đạt trên 60 giây.

3. Bài tập cộng hưởng âm (Humming)

Để giọng nói có độ vang và ấm áp, bạn cần biết cách sử dụng các khoang cộng hưởng trên mặt (mũi, vòm họng, ngực). Ngô Thanh Tâm thường sử dụng bài tập Humming để "khởi động" giọng hát và giọng nói trước giờ diễn.

Cách thực hiện:

• Ngậm miệng nhẹ nhàng, thả lỏng cơ hàm.
• Phát ra âm "Mmm..." trong cổ họng nhưng đẩy âm thanh lên vùng mũi và môi.
• Nếu bạn cảm thấy môi và cánh mũi rung nhẹ, nghĩa là bạn đang thực hiện đúng.
• Thay đổi cao độ từ thấp lên cao và ngược lại để mở rộng âm vực.

Bài tập này giúp giọng nói của bạn trở nên dày hơn, tránh tình trạng giọng bị "bẹt" hoặc quá mỏng khi lên sân khấu.

4. Luyện khẩu hình và giải phóng cơ mặt

Một diễn viên kịch nói hay không chỉ nhờ hơi khỏe mà còn nhờ khả năng phát âm tròn vành rõ chữ. Việc lười vận động cơ môi và lưỡi sẽ khiến lời thoại bị dính, mờ, gây khó khăn cho khán giả khi theo dõi.

Các động tác bổ trợ:

• Đảo lưỡi: Đảo lưỡi quanh khoang miệng theo chiều kim đồng hồ và ngược lại 10 lần để làm linh hoạt cơ lưỡi.
• Phát âm nguyên âm: Đọc to các âm A - O - U - I - E với khẩu hình mở tối đa. Lưu ý giữ khuôn mặt giãn ra, không căng cứng.
• Đọc Tongue Twisters: Thử thách bản thân với các câu nói lẹo lưỡi như: "Nồi đồng nấu ốc, nồi đất nấu ếch" hoặc "Con lươn nó luồn qua lườn em". Đọc từ chậm đến nhanh dần nhưng phải đảm bảo rõ từng chữ.

5. Bài tập phóng thanh (Projection) không dùng sức cổ họng

Sai lầm lớn nhất của người mới là cố gắng nói to bằng cách gào lên, dẫn đến đau họng và mất giọng. Kỹ thuật phóng thanh (Projection) cho phép âm thanh vang đến tận hàng ghế cuối cùng của nhà hát mà diễn viên vẫn cảm thấy thoải mái.

Cách thực hiện:

• Chọn một điểm xa trong phòng làm mục tiêu.
• Sử dụng hơi bụng đẩy âm thanh ra ngoài, tưởng tượng luồng hơi đi từ bụng, qua cuống họng mở rộng và phóng thẳng đến mục tiêu đó.
• Thực hiện đọc một đoạn văn ngắn, bắt đầu từ mức âm lượng vừa phải và tăng dần độ vang (không phải tăng độ chói).
• Luôn kiểm tra xem cổ họng có bị gồng không. Nếu thấy đau, hãy dừng lại và điều chỉnh lại cột hơi bụng.

Lời kết từ Ngô Thanh Tâm

Luyện giọng và kiểm soát hơi thở không phải là việc có thể thành công trong một sớm một chiều. Đó là một quá trình rèn luyện bền bỉ mỗi ngày. Ngô Thanh Tâm tin rằng, chỉ cần bạn kiên trì với 5 bài tập trên, bạn sẽ thấy sự thay đổi rõ rệt trong giọng nói của mình: khỏe hơn, truyền cảm hơn và đầy nội lực.

Hãy nhớ rằng, giọng nói chính là cây cầu kết nối tâm hồn của diễn viên với khán giả. Đừng ngại luyện tập và hãy luôn giữ lửa đam mê với ánh đèn sân khấu. Chúc các bạn thành công trên con đường chinh phục nghệ thuật kịch nói!

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các kỹ thuật luyện giọng, hãy để lại bình luận hoặc liên hệ trực tiếp với Ngô Thanh Tâm để được tư vấn chuyên sâu hơn nhé!