Ngành du lịch toàn cầu đang chứng kiến một sự chuyển dịch mang tính hệ thống. Không còn gói gọn trong những khách sạn 5 sao hay các khu vui chơi giải trí nhân tạo, du khách hiện đại — đặc biệt là nhóm Millennials và Gen Z — đang ráo riết tìm kiếm những giá trị cốt lõi từ đất mẹ. Khái niệm "Du lịch thuận tự nhiên" (Nature-based Tourism) gắn liền với ẩm thực bản địa đang tạo ra một làn sóng mới, định hình lại cách các điểm đến vận hành và quảng bá hình ảnh.

Ưu tiên "mùa nào thức nấy" và sự minh bạch nguồn gốc

Theo dữ liệu khảo sát từ Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC) và các báo cáo phân tích thị trường thực phẩm gần đây, có tới 65% du khách quốc tế khẳng định họ sẵn sàng chi trả cao hơn từ 15% đến 25% cho các bữa ăn sử dụng nguyên liệu hoàn toàn từ địa phương. Điều này không chỉ đơn thuần là việc thưởng thức một món ăn ngon, mà là nhu cầu được trải nghiệm câu chuyện đằng sau mỗi nguyên liệu.

Sự gia tăng này bắt nguồn từ nhận thức ngày càng cao về sức khỏe và bảo vệ môi trường. Du khách mong muốn giảm thiểu "dấu chân carbon" bằng cách tiêu thụ thực phẩm tại chỗ, thay vì các sản phẩm nhập khẩu qua đường hàng không. Triết lý "Farm-to-table" (Từ trang trại đến bàn ăn) giờ đây đã nâng cấp thành "Wild-to-table", nơi du khách có thể cùng người dân bản địa hái lượm rau rừng, đánh bắt cá tự nhiên và chế biến ngay tại chỗ.

Góc nhìn chuyên gia: Khi ẩm thực là đại sứ văn hóa

"Du lịch thuận tự nhiên không chỉ là đi xem rừng vàng biển bạc. Đó là việc nếm thử vị mặn của biển qua bát nước mắm truyền thống, hay vị ngọt của đất qua những củ khoai trồng trên nương rẫy. 65% du khách sẵn sàng chi thêm tiền vì họ hiểu rằng, số tiền đó đang trực tiếp hỗ trợ cộng đồng địa phương và bảo tồn đa dạng sinh học."

Ông Hùng cũng nhấn mạnh thêm rằng, sự sẵn lòng chi trả này là một tín hiệu tích cực cho các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Với hệ sinh thái trải dài từ vùng cao phía Bắc đến sông nước miền Tây, mỗi vùng miền đều có một "kho báu" thực phẩm bản địa chưa được khai thác hết tiềm năng thương mại trong du lịch.

Phân khúc khách hàng: Ai đang dẫn đầu xu hướng?

Phân tích sâu hơn vào số liệu 65%, báo cáo chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm đối tượng:

• Nhóm High-end (Thu nhập cao): Chiếm khoảng 20% trong tổng số, họ tìm kiếm các trải nghiệm "Fine-dining" trong lòng thiên nhiên, nơi các đầu bếp nổi tiếng kết hợp kỹ thuật hiện đại với nguyên liệu rừng núi.
• Nhóm Millennial & Gen Z: Chiếm ưu thế với hơn 45%. Nhóm này ưu tiên tính trải nghiệm, sự tương tác với người bản địa và khả năng chia sẻ câu chuyện lên mạng xã hội. Họ không ngại lội bùn bắt cá nếu đó là một phần của bữa tối.
• Nhóm Gia đình: Đang có xu hướng chọn các "Agritourism" (Du lịch nông nghiệp) để giáo dục con trẻ về nguồn gốc thực phẩm.

Cơ hội cho Việt Nam

Tại Việt Nam, các mô hình như Farmstay ở Tây Nguyên, du lịch cộng đồng tại Hà Giang hay trải nghiệm miệt vườn ở Đồng bằng sông Cửu Long đang chứng kiến lượng khách tăng trưởng ổn định. Việc du khách sẵn sàng chi thêm tiền cho ẩm thực bản địa mở ra cơ hội lớn để các doanh nghiệp lữ hành nâng cấp chuỗi cung ứng, thay vì chỉ tập trung vào cuộc đua giảm giá tour.

Tổng kết và Nhận định xu hướng

Xu hướng "Du lịch thuận tự nhiên" kết hợp ẩm thực bản địa không phải là một trào lưu nhất thời, mà là sự tiến hóa tất yếu của ngành du lịch. Sự sẵn lòng chi trả của 65% du khách là minh chứng cho việc giá trị của một chuyến đi hiện nay được đo bằng chiều sâu của trải nghiệm và tính đạo đức trong tiêu dùng.

Trong tương lai gần, chúng ta sẽ thấy sự lên ngôi của các mô hình:

• Micro-regionalism: Tập trung cực sâu vào ẩm thực của một ngôi làng hoặc một cộng đồng nhỏ.
• Ẩm thực trị liệu: Các món ăn bản địa được thiết kế dựa trên các bài thuốc dân gian và điều kiện khí hậu của điểm đến.
• Công nghệ minh bạch: Sử dụng QR code để du khách quét và biết rõ người nông dân nào đã trồng ra loại rau họ đang ăn.

Biên tập: Ban Nội dung FoodTravel VN
Nguồn tham khảo: WTTC Sustainability Report, Global Foodie Index 2024.