Jazz không chỉ là một dòng nhạc; đó là một triết lý sống, một cuộc đối thoại không hồi kết giữa người nghệ sĩ và những nốt nhạc. Khác với Pop hay Rock vốn đề cao sự chuẩn xác về cấu trúc, Jazz yêu cầu người ca sĩ phải có một tư duy mở, khả năng cảm nhận không gian và một kỹ thuật thanh nhạc đủ vững chắc để có thể "phá bỏ" các quy tắc một cách nghệ thuật nhất.

Trong bài viết này, ca sĩ Vũ Hoàng Anh sẽ cùng bạn đi sâu vào những kỹ thuật cốt lõi giúp một nghệ sĩ mới có thể định hình phong cách Jazz chuyên nghiệp, từ cách lấy hơi cho đến cách làm chủ sân khấu đầy mê hoặc.

Tiêu chuẩn của một giọng ca Jazz hiện đại

Một giọng ca Jazz chuyên nghiệp cần sự tổng hòa của ba yếu tố: Kỹ thuật (Technicality), Sự tự do (Freedom) và Cảm xúc (Soul). Bạn không cần phải sở hữu một quãng giọng quá rộng hay những nốt cao chót vót, nhưng bạn cần một "tư duy nhạc cụ". Hãy coi giọng hát của mình như một cây kèn Saxophone hay một chiếc Piano trong dàn nhạc.

Hình 1: Sự tập trung và tinh tế trong từng nốt luyến láy của dòng nhạc Jazz.

Kỹ thuật hơi thở: Nền tảng của sự mượt mà

Trong Jazz, các cụm từ (phrases) thường kéo dài hoặc bị ngắt quãng một cách bất ngờ. Điều này đòi hỏi người hát phải làm chủ hơi thở bụng (Diaphragmatic breathing) một cách tuyệt đối.

Nghệ thuật Phrasing: Chơi đùa với nhịp điệu

Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa một ca sĩ Jazz và phần còn lại. Phrasing trong Jazz thường là "Behind the beat" (hát hơi trễ hơn nhịp một chút) hoặc "Ahead of the beat" để tạo sự kịch tính.

Đừng bao giờ hát chính xác như những gì bản nhạc ghi chép. Hãy thử thay đổi trọng âm của từ, kéo dài một nguyên âm ở nơi không ai ngờ tới, hoặc tạo ra những khoảng lặng (silence) đầy ý đồ. Khoảng lặng trong Jazz cũng giá trị như chính nốt nhạc vậy.

"Trong Jazz, nốt nhạc bạn không hát cũng quan trọng ngang với nốt nhạc bạn cất lời."

Xử lý âm sắc: Smoky, Breathy và Vocal Color

Màu sắc giọng hát (Vocal Tone) trong Jazz thường hướng đến sự ấm áp, có chút phong trần hoặc mượt mà như nhung. Kỹ thuật Straight Tone (hát không rung ngay từ đầu) sau đó mới từ từ chuyển sang Vibrato ở cuối câu là một đặc trưng kinh điển.

Hình 2: Cách điều phối khoảng cách với microphone quyết định độ "smoky" của giọng hát.

Ngoài ra, kỹ thuật Scat Singing (hát những từ vô nghĩa như "doo-be-doo-ba") là công cụ đắc lực để bạn phô diễn khả năng tư duy giai điệu. Hãy bắt đầu bằng những đoạn Scat ngắn, mô phỏng lại những câu riff của nhạc cụ đi kèm.

Phong thái trình diễn và kết nối khán giả

Phong cách trình diễn Jazz không đòi hỏi những vũ đạo sôi động. Thay vào đó, nó cần sự sang trọng (sophistication) và sự hiện diện (aura). Một nghệ sĩ Jazz chuyên nghiệp thường thể hiện sự tự tin qua ánh mắt, một nụ cười ẩn ý và cách giao tiếp bằng hình thể nhẹ nhàng với ban nhạc.

Hình 3: Ánh sáng và phong thái tạo nên linh hồn của buổi trình diễn Jazz.

Lời kết từ Nghệ sĩ Vũ Hoàng Anh

Hành trình chinh phục Jazz là một con đường dài đòi hỏi sự kiên nhẫn và đam mê cháy bỏng. Đừng ngần ngại thử nghiệm những cái mới, đừng sợ sai khi ngẫu hứng. Bởi lẽ, trong Jazz, không có nốt nhạc nào là sai, chỉ có những nốt nhạc dẫn lối đến những khám phá mới mẻ hơn.

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ là kim chỉ nam giúp các nghệ sĩ trẻ vững bước hơn trên con đường âm nhạc đầy màu sắc này. Hãy để tâm hồn bạn dẫn lối, và giọng hát của bạn sẽ tự tìm thấy "nhịp điệu" riêng của nó.