Báo cáo tổng hợp từ UniRanking VN giai đoạn cuối năm 2024, chuẩn bị cho chu kỳ xếp hạng 2025, chỉ ra rằng 70% các trường đại học thăng hạng mạnh nhất (tăng từ 20-50 bậc) đều có thế mạnh cốt lõi là các khối ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học). Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và kinh tế số đã đẩy giá trị của các bằng cấp công nghệ lên một tầm cao mới, trực tiếp tác động đến các tiêu chí về uy tín tuyển dụng và hiệu quả nghiên cứu khoa học.

Sự thay đổi trong tiêu chí đánh giá

Theo truyền thống, các bảng xếp hạng đại học thường ưu tiên những trường có lịch sử lâu đời và danh tiếng học thuật tích lũy qua nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, trong xu hướng 2025, trọng tâm đang dịch chuyển sang "Khả năng thích ứng với thị trường lao động" và "Tác động của nghiên cứu ứng dụng".

Phân tích từ UniRanking VN cho thấy các đại học công nghệ đang sở hữu những lợi thế vượt trội:

• Hợp tác doanh nghiệp: Tỷ lệ các dự án nghiên cứu có sự tài trợ của tập đoàn công nghệ tại các trường khối kỹ thuật cao hơn 45% so với khối nhân văn và kinh tế.
• Mức lương khởi điểm: Sinh viên tốt nghiệp các ngành Khoa học dữ liệu, Chip bán dẫn có mức lương trung bình cao hơn 30% so với mặt bằng chung, giúp nâng điểm tiêu chí "Thành công của sinh viên".
• Công bố khoa học: Các bài báo về AI và Năng lượng sạch có chỉ số trích dẫn (citation) tăng vọt, kéo theo điểm số học thuật của toàn trường đi lên.

Góc nhìn chuyên gia: Kỷ nguyên của giáo dục thực dụng

"Chúng ta đang chứng kiến sự kết thúc của thời kỳ đại học chỉ là nơi truyền thụ kiến thức lý thuyết thuần túy. Bảng xếp hạng 2025 sẽ vinh danh những cơ sở đào tạo nào chứng minh được giá trị thực tế trong việc giải quyết các bài toán của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư. Đại học không còn là tháp ngà, mà phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo."

Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu

Tại Việt Nam, xu hướng này được thể hiện rõ nét qua sự vươn lên của các cái tên hàng đầu. Đại học Bách khoa Hà Nội, ĐHQG TP.HCM (đặc biệt là các trường thành viên khối kỹ thuật) và các trường đại học tư thục định hướng công nghệ như FPT hay Phenikaa đều có những bước tiến dài trên các bảng xếp hạng quốc tế như QS World University Rankings hay THE Impact Rankings.

Số liệu từ UniRanking VN ghi nhận, số lượng công bố quốc tế của các đại học kỹ thuật tại Việt Nam đã tăng trưởng bình quân 15% mỗi năm. Đặc biệt, xu hướng "liên ngành công nghệ" – kết hợp giữa công nghệ với y tế, kinh tế hoặc môi trường – đang giúp các trường này đa dạng hóa nguồn thu và tăng cường uy tín quốc tế.

Bảng so sánh tốc độ tăng trưởng chỉ số xếp hạng (Dự báo 2025):

Thách thức và Nhận định xu hướng

Mặc dù đang "chiếm lĩnh" vị trí cao, các đại học khối ngành Công nghệ cũng đối mặt với không ít thách thức. Sự thay đổi quá nhanh của công nghệ khiến các chương trình đào tạo dễ bị lỗi thời nếu không được cập nhật liên tục. Bên cạnh đó, việc quá chú trọng vào kỹ thuật có thể dẫn đến sự thiếu hụt các kỹ năng mềm và tư duy đạo đức trong phát triển công nghệ – một tiêu chí đang dần được các bảng xếp hạng bền vững (Sustainability Rankings) chú trọng.

UniRanking VN nhận định: Trong chu kỳ 2025-2030, vị thế của các đại học công nghệ sẽ tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ diễn ra: Chỉ những trường biết kết hợp giữa sức mạnh kỹ thuật và khả năng quản trị, giáo dục khai phóng mới có thể giữ vững vị trí trong top đầu bền vững.

Kết luận: Xu hướng "chiếm lĩnh" của các đại học công nghệ không chỉ là một hiện tượng nhất thời mà phản ánh thực tế nhu cầu của xã hội hiện đại. Đối với người học, đây là tín hiệu để định hướng nghề nghiệp. Đối với các nhà quản lý giáo dục, đây là bài toán về việc đầu tư trọng điểm để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên bản đồ giáo dục thế giới.