Không còn dừng lại ở khái niệm "ăn no" hay "ăn ngon", người tiêu dùng Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang "ăn sạch" với sự lên ngôi của xu hướng Clean Label (Nhãn sạch). Với tốc độ tăng trưởng ấn tượng 25% mỗi năm, đây được xem là "mỏ vàng" mới cho ngành thực phẩm, nhưng cũng đặt ra bài toán lớn về tính minh bạch và tiêu chuẩn hóa.

Thế nào là "Nhãn sạch" trong tâm thức người Việt?

Dù chưa có một định nghĩa pháp lý cứng nhắc tại Việt Nam, nhưng trong ngành công nghiệp thực phẩm, "Clean Label" (Nhãn sạch) được hiểu là các sản phẩm có bảng thành phần đơn giản, dễ hiểu, sử dụng nguyên liệu tự nhiên, không chứa các chất phụ gia nhân tạo, chất bảo quản hay các thành phần biến đổi gen (GMO).

Theo khảo sát từ NutritionViet, hơn 70% người tiêu dùng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM cho biết họ có thói quen kiểm tra nhãn mác trước khi bỏ sản phẩm vào giỏ hàng. Các từ khóa như "không màu nhân tạo", "không chất bảo quản", và "nguyên liệu hữu cơ" trở thành những yếu tố then chốt quyết định hành vi mua sắm.

Con số 25%: Sức bật từ nhận thức sau đại dịch

Số liệu từ các đơn vị nghiên cứu thị trường cho thấy, phân khúc thực phẩm Nhãn sạch tại Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 25% trong giai đoạn 2021-2024. Đây là con số vượt xa mức tăng trưởng trung bình của ngành F&B nói chung.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự thay đổi tư duy sau đại dịch COVID-19. Người dân quan tâm sâu sắc hơn đến hệ miễn dịch và các bệnh mãn tính liên quan đến chế độ ăn uống.

Thách thức từ chuỗi cung ứng và giá thành

Mặc dù đầy tiềm năng, nhưng việc duy trì đà tăng trưởng 25% mỗi năm đối diện với không ít rào cản. Thách thức lớn nhất nằm ở chi phí sản xuất. Việc thay thế các chất bảo quản tổng hợp bằng các chiết xuất tự nhiên (như chiết xuất hương thảo, trà xanh) có thể đẩy giá thành nguyên liệu lên gấp 3-5 lần.

Bài toán bảo quản không hóa chất

Loại bỏ chất bảo quản đồng nghĩa với việc thời hạn sử dụng (shelf-life) của sản phẩm ngắn lại. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ chế biến sâu và hệ thống logistics lạnh (cold chain) – vốn là điểm yếu của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Việt Nam hiện nay.

Nguy cơ "Greenwashing" và niềm tin thị trường

Sự bùng nổ quá nhanh dẫn đến tình trạng "vàng thau lẫn lộn". Hiện tượng "Greenwashing" (tẩy xanh) – khi doanh nghiệp tự gắn mác "tự nhiên", "sạch" mà không có sự kiểm chứng từ bên thứ ba – đang gây nhiễu loạn thị trường.

Để xu hướng này bền vững, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần có bộ tiêu chuẩn quốc gia cụ thể cho thực phẩm Nhãn sạch. Hiện tại, phần lớn các doanh nghiệp vẫn đang áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Clean Label Project của Mỹ hoặc các chứng nhận Organic từ EU để tự khẳng định uy tín.

Tương lai: Từ "Nhãn sạch" đến "Truy xuất nguồn gốc"

Nhìn về dài hạn, xu hướng Nhãn sạch tại Việt Nam sẽ chuyển mình từ việc "loại bỏ cái xấu" sang "cung cấp cái thực". Sự tích hợp của công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc sẽ là bước tiếp theo. Khi đó, người tiêu dùng không chỉ đọc nhãn, mà còn có thể quét mã QR để biết chính xác củ cà rốt hay miếng thịt trong sản phẩm được nuôi trồng tại đâu, trong điều kiện nào.