(EduViet News) – Theo lộ trình điều chỉnh học phí theo Nghị định 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ, hàng loạt các trường đại học lớn trên cả nước đã chính thức công bố mức thu cho năm học 2024 - 2025. Ghi nhận thực tế cho thấy, biên độ tăng học phí dao động phổ biến từ 10% đến 15%, gây áp lực không nhỏ cho phụ huynh và học sinh trước thềm kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Điểm danh các "ông lớn" và mức học phí mới

Tính đến cuối tháng 5/2024, hơn 20 trường đại học công lập và tư thục quy mô lớn đã công bố đề án tuyển sinh, trong đó khoản mục học phí luôn được quan tâm hàng đầu. Tại khu vực phía Bắc, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) dự kiến mức học phí cho chương trình chuẩn dao động từ 16 đến 22 triệu đồng/năm học. Tuy nhiên, các chương trình đặc thù và chất lượng cao (POHE) có thể đạt mức 40-60 triệu đồng/năm.

Tương tự, Trường Đại học Ngoại thương (FTU) công bố mức thu cho năm học tới với mức tăng trung bình khoảng 5-10% so với năm trước. Cụ thể, chương trình đại trà khoảng 25 triệu đồng/năm, chương trình chất lượng cao tăng lên mức 45 triệu đồng/năm và các chương trình tiên tiến có thể vượt ngưỡng 70 triệu đồng/năm.

Tại khối ngành kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà Nội áp dụng mức học phí theo lộ trình tự chủ với mức tăng không quá 10% mỗi năm. Các ngành thuộc nhóm Công nghệ thông tin và Điều khiển tự động hóa vẫn giữ mức thu cao nhất do chi phí đầu tư phòng thí nghiệm và bản quyền công nghệ lớn.

Lý giải nguyên nhân: Tại sao học phí tăng mạnh?

Việc học phí chạm ngưỡng tăng 15% mỗi năm không phải là điều bất ngờ đối với giới chuyên gia nhưng lại là cú sốc tài chính với nhiều gia đình. Có ba nguyên nhân chính được đưa ra để lý giải cho xu hướng này:

1. Lộ trình tự chủ tài chính: Các trường đại học công lập đang dần cắt giảm ngân sách nhà nước và chuyển sang mô hình tự thu tự chi. Để duy trì vận hành, trường buộc phải tăng học phí để bù đắp chi phí đào tạo.
2. Đầu tư cơ sở vật chất: Để cạnh tranh trong bảng xếp hạng quốc tế và thu hút sinh viên, các trường phải đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào hệ thống thư viện, phòng Lab và số hóa quản trị.
3. Lạm phát và chi phí sinh hoạt: Chỉ số giá tiêu dùng tăng kéo theo chi phí điện, nước, lương giảng viên và các dịch vụ hỗ trợ sinh viên đều tăng.

"Tăng học phí là một xu thế tất yếu khi các trường thực hiện tự chủ. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là tăng bao nhiêu, mà là chất lượng dịch vụ giáo dục có tăng tương xứng với số tiền sinh viên bỏ ra hay không. Các trường cần minh bạch hóa bảng chi tiêu để người học yên tâm đầu tư."

Khối ngành Y Dược dẫn đầu về mức thu

Đáng chú ý nhất trong mùa tuyển sinh năm nay là nhóm ngành Y Dược. Sau khi thực hiện lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí đào tạo, mức học phí của các trường Y trọng điểm đã tăng vọt. Trường Đại học Y Dược TP.HCM và Đại học Y Hà Nội đều có những ngành học chạm mốc 50-80 triệu đồng/năm đối với các hệ đào tạo chất lượng cao hoặc các chuyên ngành như Răng - Hàm - Mặt.

Giải thích về mức tăng này, đại diện một trường đại học Y cho biết chi phí để đào tạo một bác sĩ là rất lớn, bao gồm vật tư tiêu hao trong thực hành, chi phí thực tập tại bệnh viện và các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế khắt khe. Nếu giữ mức học phí cũ, nhà trường sẽ không đủ nguồn lực để đảm bảo chất lượng đầu ra cho ngành đặc thù liên quan đến sức khỏe con người.

Giải pháp "giảm nhiệt" cho sinh viên nghèo

Trước làn sóng tăng học phí, các chuyên gia và cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh đến việc củng cố mạng lưới an sinh giáo dục. Các trường đại học cam kết trích tối thiểu 8% từ nguồn thu học phí để lập Quỹ hỗ trợ sinh viên và học bổng khuyến khích học tập.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Chính sách Xã hội cũng đang xem xét đề xuất nâng mức cho vay đối với sinh viên để phù hợp với thực tế học phí mới. "Gia đình tôi ở quê làm nông, mức học phí 30-40 triệu/năm thực sự là quá sức. Hy vọng các chính sách vay vốn ưu đãi sẽ sớm được triển khai để các em không phải bỏ học giữa chừng," một phụ huynh tại Nghệ An chia sẻ.

Nhận định xu hướng và lời kết

Xu hướng tăng học phí đại học tại Việt Nam đang dần tiệm cận với mô hình của các nước phát triển, nơi người học phải chi trả phần lớn chi phí đào tạo nhưng bù lại được thụ hưởng môi trường học thuật hiện đại. Trong những năm tới, mức tăng 10-15% có thể sẽ trở thành "bình thường mới" cho đến khi lộ trình tự chủ hoàn toàn được xác lập.

Để thích ứng, các thí sinh năm 2024 cần có sự tính toán kỹ lưỡng về tài chính gia đình trước khi đặt bút ký nguyện vọng. Việc lựa chọn ngành học không chỉ dựa trên đam mê mà còn phải đi kèm với bài toán kinh tế và khả năng hoàn vốn đầu tư giáo dục sau khi tốt nghiệp.