Việc đẩy sớm thời điểm có hiệu lực của Luật Đất đai 2024 (cùng với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh Bất động sản) được xem là một bước đi quyết liệt của Chính phủ nhằm giải phóng nguồn lực đất đai, thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển bền vững. Theo các chuyên gia pháp lý tại LawyerWeekly VN, dưới đây là 5 thay đổi trọng yếu liên quan đến Sổ đỏ mà người dân cần đặc biệt lưu tâm để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1. Tên gọi mới của Sổ đỏ và tính pháp lý thống nhất

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là tên gọi chính thức của chứng thư pháp lý này. Theo Điều 3 Khoản 21 Luật Đất đai 2024, "Sổ đỏ" hay "Sổ hồng" hiện nay sẽ có tên gọi chính thức đầy đủ là: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Việc hợp nhất này không chỉ nhằm đơn giản hóa tên gọi mà còn khẳng định tính thống nhất trong quản lý. Người dân cần lưu ý, các loại Giấy chứng nhận đã được cấp trước ngày 1/8/2024 vẫn có giá trị pháp lý tương đương và không bắt buộc phải đổi sang mẫu mới. Tuy nhiên, nếu người dân có nhu cầu, cơ quan nhà nước sẽ hỗ trợ cấp đổi theo mẫu mới của Luật Đất đai 2024.

2. Mở rộng cơ hội cấp Sổ đỏ cho đất không có giấy tờ trước năm 2014

Đây là quy định mang tính nhân văn và đột phá nhất của luật mới. Tại Điều 138, Luật Đất đai 2024 cho phép các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trước ngày 1/7/2014 mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không vi phạm pháp luật về đất đai, không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền, thì sẽ có cơ hội được cấp Giấy chứng nhận.

Trước đây, mốc thời gian này thường giới hạn ở năm 2004. Việc nới lỏng thời hạn thêm 10 năm đã mở ra cánh cửa pháp lý cho hàng vạn hộ gia đình đang sinh sống ổn định nhưng chưa thể làm thủ tục pháp lý cho mảnh đất của mình.

3. Không còn ghi tên "Hộ gia đình" trên Sổ đỏ

Nhằm khắc phục những tranh chấp kéo dài liên quan đến quyền thừa kế và định đoạt tài sản của các thành viên trong gia đình, Luật Đất đai 2024 quyết định từ ngày 1/8 sẽ không cấp Sổ đỏ cho đối tượng là "Hộ gia đình".

Thay vào đó, các cá nhân có quyền sử dụng đất chung sẽ được ghi tên cụ thể trên Giấy chứng nhận hoặc cử người đại diện đứng tên. Sự thay đổi này giúp minh bạch hóa quyền sở hữu, tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thế chấp, chuyển nhượng mà không cần phải xin chữ ký của tất cả các thành viên trong hộ khẩu như trước đây.

4. Bảng giá đất cập nhật hàng năm: Tác động đến chi phí làm Sổ đỏ

Luật Đất đai 2024 chính thức bãi bỏ "Khung giá đất" cũ và thay bằng "Bảng giá đất" được cập nhật hàng năm, sát với giá thị trường. Điều này có ý nghĩa quan trọng khi người dân thực hiện các thủ tục như: Tính tiền sử dụng đất khi cấp Sổ đỏ, tính thuế thu nhập từ chuyển nhượng đất, và tính lệ phí trước bạ.

Dù bảng giá đất sát giá thị trường có thể làm tăng mức phí thực hiện thủ tục, nhưng nó lại đảm bảo tính công bằng trong đền bù khi Nhà nước thu hồi đất, giúp người dân nhận được giá trị bồi thường thỏa đáng hơn.

5. Đẩy mạnh phân cấp và thực hiện thủ tục online

Từ 1/8, thẩm quyền cấp Sổ đỏ đã có sự điều chỉnh lớn nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi. Theo đó, UBND cấp huyện sẽ có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cho cá nhân, hộ gia đình trong hầu hết các trường hợp. Đồng thời, Luật khuyến khích việc nộp hồ sơ và trả kết quả qua môi trường điện tử (dịch vụ công trực tuyến).

Theo số liệu thống kê sơ bộ, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý đất đai dự kiến sẽ giảm 30-40% thời gian xử lý hồ sơ so với quy trình trực tiếp, hạn chế tối đa các tiêu cực, nhũng nhiễu.