Khác với quan điểm "thương cho roi cho vọt" của các thế hệ trước, những bậc phụ huynh trẻ tại Việt Nam đang định nghĩa lại việc nuôi dạy con thông qua "Gentle Parenting" (Làm cha mẹ nhẹ nhàng). Một khảo sát mới đây từ ParentingViet cho thấy có tới 80% cha mẹ thuộc thế hệ Gen Z ưu tiên phương pháp kỷ luật không đòn roi, chú trọng vào sự thấu hiểu và kết nối cảm xúc thay vì áp đặt quyền lực.

Từ sự phục tùng đến sự đồng cảm

"Gentle Parenting" không phải là một khái niệm mới trên thế giới, nhưng nó chỉ thực sự bùng nổ tại Việt Nam trong khoảng 3 năm trở lại đây. Phương pháp này dựa trên 4 trụ cột chính: thấu hiểu, đồng cảm, ranh giới và tôn trọng. Thay vì sử dụng hình phạt để điều chỉnh hành vi tức thời, cha mẹ tập trung vào việc tìm hiểu nguyên nhân đằng sau những "cơn tam bành" của trẻ.

Theo số liệu từ báo cáo "Xu hướng làm mẹ hiện đại 2024" thực hiện bởi Viện Nghiên cứu Tâm lý Giáo dục ParentingViet, trong số 2.000 phụ huynh tham gia khảo sát (độ tuổi từ 22 đến 28), có hơn 1.600 người khẳng định họ đang áp dụng hoặc có xu hướng áp dụng kỷ luật tích cực. Con số 80% này cho thấy một bước chuyển mình mạnh mẽ trong tâm thế của thế hệ làm cha mẹ mới.

"Gen Z là thế hệ lớn lên cùng sự bùng nổ của thông tin và tâm lý học học đường. Họ ý thức rõ về những vết sẹo tâm lý mà phương pháp nuôi dạy cũ có thể để lại. Do đó, họ khao khát xây dựng một mối quan hệ lành mạnh, nơi trẻ em được cảm thấy an toàn khi bộc lộ cảm xúc." - TS. Nguyễn An Nhiên, Chuyên gia Tâm lý Trẻ em nhận định.

Giải mã sức hút: Vì sao 80% cha mẹ trẻ "say yes"?

Có ba lý do chính khiến Gentle Parenting trở thành "kim chỉ nam" cho thế hệ phụ huynh Gen Z:

• Chữa lành những tổn thương thế hệ: Nhiều cha mẹ trẻ thừa nhận họ từng chịu áp lực lớn từ sự kỳ vọng và những hình phạt nghiêm khắc. Họ lựa chọn sự nhẹ nhàng như một cách để "ngắt kết nối" với chu kỳ tiêu cực đó.
• Sức mạnh của mạng xã hội: Các cộng đồng làm cha mẹ tỉnh thức trên TikTok, Facebook thu hút hàng triệu lượt tham gia. Những video hướng dẫn "cách xử lý khi con ăn vạ mà không cần quát mắng" luôn nằm trong top xu hướng.
• Tiếp cận tri thức toàn cầu: Khả năng ngoại ngữ tốt giúp Gen Z tiếp cận trực tiếp với các học thuyết từ các chuyên gia hàng đầu thế giới như TS. Becky Kennedy hay TS. Daniel Siegel.

Không phải là sự nuông chiều thiếu kiểm soát

Một hiểu lầm phổ biến tại Việt Nam là đánh đồng "Gentle Parenting" với việc nuông chiều (Permissive Parenting). Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đây là hai khái niệm hoàn toàn khác biệt.

Bà Trần Thu Hà, điều phối viên chương trình Giáo dục Gia đình ParentingViet, chia sẻ: "Làm cha mẹ nhẹ nhàng yêu cầu sự kỷ luật tự thân rất lớn từ phía người lớn. Bạn phải giữ bình tĩnh khi con đang mất kiểm soát, thiết lập những ranh giới cứng rắn nhưng được truyền đạt bằng sự mềm mỏng. Nó không phải là để con muốn làm gì thì làm, mà là giúp con hiểu tại sao hành vi đó chưa đúng."

Ví dụ, thay vì nói "Cất đồ chơi ngay không mẹ đánh", cha mẹ áp dụng Gentle Parenting sẽ nói: "Mẹ thấy con đang rất vui, nhưng đã đến giờ đi ngủ. Nếu con không tự cất đồ chơi, mẹ sẽ phải giúp con cất chúng đi và chúng ta sẽ không chơi tiếp vào sáng mai được". Ranh giới rõ ràng, kết quả tất yếu được thông báo trước, và không có bạo lực ngôn từ.

Thách thức thực tế: Khi lý thuyết va chạm với áp lực

Dù được ưa chuộng, việc áp dụng 100% Gentle Parenting không phải là điều dễ dàng, nhất là trong bối cảnh văn hóa Á Đông vẫn coi trọng tôn ti trật tự. Nhiều bậc cha mẹ trẻ phải đối mặt với sự phản đối từ thế hệ ông bà, những người cho rằng phương pháp này sẽ làm trẻ "nhờn" và thiếu kỷ luật.

Bên cạnh đó, áp lực công việc và cuộc sống bận rộn khiến sự kiên nhẫn của cha mẹ dễ bị bào mòn. "Đôi khi tôi vẫn quát con khi quá mệt mỏi, nhưng sau đó tôi biết cách sửa lỗi bằng việc xin lỗi con và giải thích cảm xúc của mình. Đó cũng là một phần của sự tiến bộ," chị Minh Anh (26 tuổi, Hà Nội) chia sẻ.

Tầm nhìn tương lai: Một thế hệ tự tin hơn

Xu hướng "Gentle Parenting" tại Việt Nam không chỉ là một trào lưu nhất thời mà đang dần trở thành một tiêu chuẩn mới trong giáo dục gia đình. Việc 80% cha mẹ Gen Z lựa chọn con đường này hứa hẹn sẽ tạo ra một thế hệ trẻ em Việt Nam trong tương lai có chỉ số thông minh cảm xúc (EQ) cao hơn, tự tin hơn và biết cách giải quyết xung đột bằng đối thoại thay vì bạo lực.

Kết thúc báo cáo của mình, ParentingViet nhận định rằng, dù con đường này có thể gập ghềnh và đòi hỏi sự học hỏi không ngừng, nhưng phần thưởng là sự gắn kết bền chặt giữa cha mẹ và con cái là hoàn toàn xứng đáng. Làm cha mẹ, suy cho cùng, không phải là quản lý một đứa trẻ, mà là đồng hành cùng một con người trong quá trình trưởng thành của họ.