Vi nhựa không còn là một khái niệm trừu tượng trong các phòng thí nghiệm. Chúng hiện diện trong nước uống, thực phẩm, không khí và thậm chí là trong máu người. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng, trung bình mỗi người đang đưa vào cơ thể lượng nhựa tương đương một tấm thẻ tín dụng mỗi tuần, đặt ra những thách thức chưa từng có đối với y tế công cộng và hệ sinh thái toàn cầu.

"Tấm thẻ tín dụng" trong dạ dày

Theo một nghiên cứu chấn động do Đại học Newcastle (Úc) thực hiện theo đơn đặt hàng của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), một người bình thường có thể đang tiêu thụ khoảng 2.000 mảnh vi nhựa mỗi tuần. Tổng khối lượng này xấp xỉ 5 gram, tương đương với trọng lượng của một chiếc thẻ tín dụng tiêu chuẩn.

Phần lớn lượng vi nhựa này (các mảnh nhựa có kích thước nhỏ hơn 5mm) xâm nhập vào cơ thể thông qua nước uống – bao gồm cả nước đóng chai và nước máy. Các nguồn thực phẩm khác như động vật có vỏ (nghêu, sò, ốc), muối ăn và bia cũng được ghi nhận là có nồng độ vi nhựa cao.

"Chúng ta không chỉ đang đối mặt với một thảm họa môi trường đơn thuần. Đây là một cuộc xâm lăng thầm lặng vào sinh học con người. Việc nhựa xuất hiện trong các cơ quan nội tạng và máu là một tín hiệu đỏ mà nhân loại không được phép phớt lờ."

Hành trình xâm lấn: Từ rác thải đến tế bào

Vi nhựa được chia thành hai loại chính: vi nhựa sơ cấp (được sản xuất có ý đồ như hạt tẩy tế bào chết trong mỹ phẩm) và vi nhựa thứ cấp (sinh ra từ quá trình phân hủy các vật dụng nhựa lớn hơn dưới tác động của tia UV và sóng biển).

Các số liệu thống kê cho thấy:

• Hơn 8 triệu tấn nhựa đổ ra đại dương mỗi năm.
• Nước đóng chai chứa trung bình 90 mảnh vi nhựa trên mỗi lít.
• Sợi tổng hợp từ quần áo giải phóng hàng trăm nghìn sợi nhựa mỗi lần giặt, cuối cùng đổ ra sông ngòi.

Mối đe dọa sức khỏe tiềm ẩn

Mặc dù các tác động lâu dài vẫn đang được nghiên cứu tích cực, các nhà khoa học đã bày tỏ lo ngại về tính độc hại hóa học của nhựa. Nhựa thường chứa các chất phụ gia như BPA, phthalates và các chất chống cháy. Những chất này được biết đến là tác nhân gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và thậm chí liên quan đến các bệnh ung thư.

Mới đây, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environment International lần đầu tiên phát hiện các hạt vi nhựa trong máu người ở 80% số tình nguyện viên tham gia thử nghiệm. Điều này chứng tỏ vi nhựa có thể di chuyển khắp cơ thể và có khả năng bám lại trong các cơ quan nội tạng.

Bài toán cho tương lai: Thay đổi hệ thống hay thích nghi?

Cuộc chiến chống lại vi nhựa không thể chỉ dừng lại ở nỗ lực cá nhân như việc dùng ống hút giấy hay túi vải. Các chuyên gia nhận định, đây là bài toán về kinh tế tuần hoàn và quản lý chính sách tầm vĩ mô.

Hiện nay, hơn 170 quốc gia đã cam kết xây dựng một hiệp ước toàn cầu của Liên Hợp Quốc nhằm chấm dứt ô nhiễm nhựa. Tuy nhiên, với tốc độ sản xuất nhựa dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2040, các giải pháp công nghệ như vật liệu sinh học tự hủy và hệ thống lọc vi nhựa tại các nhà máy xử lý nước thải đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.