Trong phiên đấu giá "Nghệ thuật hiện đại và đương đại thế kỷ 20" vừa diễn ra tại Hong Kong, một tác phẩm của danh họa Lê Phổ đã chính thức cán mốc 3,1 triệu USD (khoảng 75 tỷ đồng), thiết lập kỷ lục mới cho giá trị tranh Việt trên sàn quốc tế. Sự kiện này không chỉ khẳng định vị thế của mỹ thuật Đông Dương mà còn mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho thị trường nghệ thuật Việt Nam.

Cuộc rượt đuổi ngoạn mục trên sàn Christie’s

Phiên đấu giá tối qua tại trung tâm triển lãm Hong Kong đã diễn ra trong bầu không khí nghẹt thở. Tác phẩm mang tên "Gia đình trong vườn" (La Famille trong le jardin) của danh họa Lê Phổ được đưa ra với mức giá khởi điểm khiêm tốn, nhưng ngay lập tức thu hút sự chú ý của hàng chục nhà sưu tập qua điện thoại và trực tiếp tại khán phòng.

Chỉ trong chưa đầy 10 phút, những con số liên tục được nâng lên. Khi mức giá chạm ngưỡng 2 triệu USD, khán phòng trở nên im lặng trước cuộc đối đầu của hai nhà sưu tập ẩn danh qua điện thoại. Cuối cùng, búa đã gõ ở mức 3,1 triệu USD, vượt xa dự báo ban đầu của các chuyên gia nhà Christie's. Đây là mức giá cao kỷ lục đối với một tác phẩm của Lê Phổ, đồng thời cũng là mức giá cao nhất từng được chi trả cho một bức tranh của họa sĩ Việt Nam tại thời điểm hiện tại.

Theo thống kê từ sàn đấu giá, trong vòng 5 năm trở lại đây, giá trị các tác phẩm thuộc thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương đã tăng trưởng trung bình từ 150% đến 300%. Điều này cho thấy sức hút mãnh liệt của một giai đoạn lịch sử nghệ thuật đặc thù, nơi giao thoa giữa tư duy hội họa phương Tây và tâm hồn dân tộc Á Đông.

Giải mã sức hút của "Thế hệ vàng" Mỹ thuật Đông Dương

Tại sao tranh của các họa sĩ tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương như Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Nguyễn Phan Chánh hay Vũ Cao Đàm lại trở thành "đích ngắm" của các nhà sưu tập tài phiệt trên thế giới? Câu trả lời nằm ở sự quý hiếm và giá trị thẩm mỹ độc bản.

Giai đoạn 1925 - 1945 được xem là thời hoàng kim, nơi các nghệ sĩ Việt Nam tiếp thụ kỹ thuật sơn dầu, luật xa gần của Pháp nhưng lại thổi vào đó hơi thở của văn hóa dân gian, chất liệu lụa, sơn mài truyền thống. Những tác phẩm này không chỉ là tranh, chúng là những tư liệu lịch sử bằng hình ảnh về một Việt Nam thanh bình, lãng mạn và đầy hoài niệm.

Xu hướng "hồi hương" của các tác phẩm quý

Một điểm đáng chú ý trong các phiên đấu giá gần đây là sự xuất hiện ngày càng đông đảo của các nhà sưu tập đến từ Việt Nam. Theo ước tính sơ bộ, có tới 60% các tác phẩm quan trọng của mỹ thuật Đông Dương trong các phiên đấu giá gần đây được mua bởi các đại gia trong nước.

Điều này tạo nên một xu hướng "hồi hương nghệ thuật". Sau nhiều thập kỷ lưu lạc tại các sưu tập tư nhân ở Pháp và Châu Âu, những "báu vật" này đang dần trở về quê hương. Việc sở hữu một bức tranh của "Bộ tứ" (Liên, Nghiêm, Sáng, Phái) hay các danh họa Đông Dương khác không chỉ là một khoản đầu tư sinh lời mà còn là biểu tượng của đẳng cấp và ý thức gìn giữ văn hóa dân tộc.

Tương lai nào cho thị trường tranh Việt?

Dù đạt được những con số ấn tượng, thị trường mỹ thuật Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là vấn đề tranh giả, tranh chép đang tràn lan. Theo chuyên gia Christie's, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, việc xây dựng một hệ thống giám định chuyên nghiệp và minh bạch hóa nguồn gốc tác phẩm (provenance) là yếu tố sống còn.

Nhìn chung, kỷ lục 3,1 triệu USD không chỉ là con số định danh giá trị một bức tranh, mà là cột mốc đánh dấu sự tự tin của văn hóa Việt trên bản đồ thế giới. Khi kinh tế trong nước ngày càng phát triển, nhu cầu hưởng thụ và đầu tư vào nghệ thuật sẽ còn tăng cao, hứa hẹn những kỷ lục mới sẽ tiếp tục được thiết lập trong tương lai gần.