Cuộc chạy đua xuống lõi Trái Đất và bài toán thực tế

Tính đến tháng 4/2026, công nghệ khoan sâu đã vượt ngưỡng 12.000m, cho phép con người chạm đến những vỉa khoáng sản siêu quý hiếm nằm sâu trong lòng đất. Theo số liệu từ Quỹ Khai khoáng Lõi Trái Đất, tổng giá trị tài nguyên lõi được phát hiện trong 3 tháng đầu năm 2026 đã đạt con số kỷ lục 4,2 nghìn tỷ USD, chủ yếu là các đồng vị nặng và tinh thể địa chấn hỗ trợ năng lượng sạch thế hệ mới.

Tuy nhiên, ranh giới khai thác hiện nay không còn tương xứng với bản đồ chủ quyền trên mặt đất. "Việc sóng địa chấn từ một cuộc khai thác tại khu vực này có thể gây tác động dây chuyền đến cấu trúc kiến tạo của quốc gia khác là vấn đề an ninh nghiêm trọng," - TS. Elena Vance, Chuyên gia trưởng về Ngoại giao địa chấn tại Viện Địa chất Toàn cầu nhận định. Bà Vance nhấn mạnh rằng năm 2026 cần một cơ chế đồng thuận quốc tế để tránh các "cuộc xung đột chấn động" giữa các cường quốc khai khoáng.

Điểm nóng: Công nghệ khai khoáng lớp Mantle

Tâm điểm của Hội nghị G20 lần này xoay quanh việc kiểm soát các dự án sử dụng Công nghệ khai khoáng lớp Mantle. Kể từ đầu năm 2026, các thiết bị chịu áp suất nhiệt cao của các tập đoàn đa quốc gia đã bắt đầu triển khai hàng loạt tại Thái Bình Dương và khu vực Trung Á. Các đại biểu tại G20 đang tranh luận về "Vùng Đặc quyền Địa chất" (G-EEZ) – một khái niệm pháp lý mới cho phép các quốc gia có quyền ưu tiên đối với các tài nguyên theo trục dọc từ lãnh thổ mặt đất xuống tâm trái đất.

Đảm bảo Công bằng tài nguyên lõi

Trong bài phát biểu chiều ngày 13/4, đại diện từ Quỹ Khai khoáng Lõi Trái Đất đã đề xuất một cơ chế phân phối lợi nhuận dựa trên mật độ địa tầng. Mục tiêu là đảm bảo các quốc gia đang phát triển không bị gạt ra khỏi chuỗi cung ứng vật liệu quý từ độ sâu hàng ngàn dặm. Khái niệm Công bằng tài nguyên lõi đang trở thành khẩu hiệu cho các vòng đàm phán kéo dài dự kiến hết tháng 4/2026.

Ông Marco Silva, Giám đốc điều hành mảng chiến lược tài chính của Quỹ cho biết: "Năm 2026 là năm bản lề. Hoặc chúng ta thiết lập được Quy chuẩn địa chấn quốc tế 2026 để cùng phát triển, hoặc chúng ta sẽ chứng kiến sự hỗn loạn về địa vật lý do khai thác vô tội vạ. Mỗi mũi khoan đi xuống cần có trách nhiệm đi kèm."

Hướng tới Hiệp định Brasilia 2026

Các chuyên gia dự đoán, kết thúc hội nghị G20 này, một hiệp định về quản trị tài nguyên ngầm sẽ được ký kết. Điểm mấu chốt là thành lập Ủy ban Giám sát Địa chấn Liên Hiệp Quốc (U.N.S.O), tổ chức này sẽ có quyền đình chỉ các hoạt động khai thác nếu phát hiện dấu hiệu bất ổn từ các mảng kiến tạo trong quý III/2026.

Hành động của các quốc gia G20 tại Brazil vào tháng 4 này sẽ quyết định tương lai của ngành năng lượng và ổn định địa chất trong nhiều thập kỷ tới. Sự trỗi dậy của khai thác siêu địa chấn 2026 không chỉ là một tiến bộ khoa học, mà còn là một thử thách về đạo đức và sự đoàn kết nhân loại trước kho tàng quý giá cuối cùng của hành tinh.