Bối cảnh vận hành chính thức từ tháng 1/2026

Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, giai đoạn chuyển tiếp của CBAM đã kết thúc hoàn toàn. Theo ghi nhận của Carbon Futures Desk tại thị trường Brussels, hệ thống khai báo hải quan điện tử đã đồng bộ hóa hoàn toàn với Hàng rào thuế carbon, đòi hỏi các nhà nhập khẩu EU phải xuất trình đủ chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải tích hợp trong hàng hóa trước khi thông quan.

Dữ liệu thị trường tháng 4/2026 cho thấy giá Chứng chỉ CBAM 2026 đang dao động sát ngưỡng 118 EUR/tấn CO2, biến động theo giá thị trường hạn ngạch khí thải của EU (EU ETS). Điều này phản ánh xu hướng thắt chặt nguồn cung chứng chỉ của Ủy ban châu Âu nhằm thúc đẩy mục tiêu cắt giảm 55% phát thải vào năm 2030.

Yêu cầu báo cáo phát thải thực tế 2026: Không còn đường lùi

Một trong những thay đổi quan trọng nhất mà doanh nghiệp nhôm thép Việt Nam cần lưu ý trong quý II năm 2026 là việc chấm dứt sử dụng các giá trị định mức mặc định (default values).

Báo cáo phát thải thực tế 2026 yêu cầu các doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu phát thải đo đạc trực tiếp từ quy trình sản xuất (Phạm vi 1) và phát thải gián tiếp từ điện năng tiêu thụ (Phạm vi 2). Toàn bộ dữ liệu này phải được xác thực bởi một đơn vị thẩm định độc lập được EU công nhận.

Tiến sĩ Trần Long, Chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Carbon Futures (CFD), nhận định: "Trong năm 2026, bất kỳ sai lệch nào vượt quá 3% giữa lượng carbon kê khai và kết quả kiểm tra thực tế có thể dẫn đến việc hàng hóa bị từ chối nhập biên hoặc chịu mức phạt gấp ba lần giá trị chứng chỉ CBAM hiện hành. Đây là lúc doanh nghiệp cần số hóa hệ thống kiểm kê carbon."

Cấu trúc chi phí mới cho ngành Thép và Nhôm

Ngành thép và nhôm đang là tâm điểm chịu ảnh hưởng lớn nhất. Tính đến quý I năm 2026, lượng hạn ngạch miễn phí cấp cho các nhà sản xuất nội khối EU đã bắt đầu bị cắt giảm 2.5% mỗi năm theo lộ trình thoái lui dần (phase-out). Điều này đồng nghĩa với việc lợi thế về giá của thép nhập khẩu từ các quốc gia chưa có Định giá carbon xuyên biên giới đang bị thu hẹp đáng kể.

Dựa trên khảo sát thực tế tại các cảng trung chuyển lớn của EU trong tháng 3 vừa qua, các lô hàng có Kê khai khí thải nhôm thép ở mức thấp (dưới 1.5 tấn CO2/tấn thép sản phẩm) đang nhận được sự ưu tiên lớn từ các nhà phân phối châu Âu nhờ giảm thiểu được gánh nặng tài chính từ chứng chỉ carbon.

Danh sách kiểm tra (Checklist) cho doanh nghiệp xuất khẩu 2026:

• ✅ Mã số CBAM (Account ID): Đảm bảo đối tác nhập khẩu đã đăng ký tài khoản trên Cổng điện tử CBAM của EU.
• ✅ Chứng thư thẩm định 2026: Hoàn tất việc thẩm định dữ liệu khí thải cho các lô hàng quý I và sẵn sàng cho quý II.
• ✅ Chứng từ thanh toán carbon nội địa: Nếu doanh nghiệp đã đóng thuế carbon hoặc tham gia thị trường carbon trong nước, hãy lưu giữ hóa đơn để được khấu trừ vào số chứng chỉ CBAM phải mua.

Nhận định xu hướng và Lợi thế cạnh tranh xanh 2026

Carbon Futures Desk đánh giá rằng năm 2026 không chỉ là một năm đầy thách thức mà còn là năm của cơ hội tái cấu trúc. Các doanh nghiệp chuyển đổi sớm sang năng lượng tái tạo, sử dụng công nghệ lò điện (EAF) thay cho lò cao (BF) truyền thống đang sở hữu Lợi thế cạnh tranh xanh rõ rệt.

Dự báo từ nay đến cuối năm 2026, nhu cầu đối với các dòng sản phẩm "thép phát thải thấp" sẽ tăng vọt do các công trình xây dựng và nhà sản xuất ô tô tại châu Âu buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về dấu chân carbon sản phẩm. Doanh nghiệp Việt Nam nếu sớm làm chủ công nghệ và minh bạch hóa dữ liệu Kê khai khí thải nhôm thép sẽ có cơ hội chiếm lĩnh các phân khúc cao cấp vốn đang thiếu hụt nguồn cung sạch.

Tags: Chứng chỉ CBAM 2026 Hàng rào thuế carbon Báo cáo phát thải thực tế 2026 Tiêu chuẩn EU ETS 2026 Kê khai khí thải nhôm thép Lợi thế cạnh tranh xanh Định giá carbon xuyên biên giới Thị trường Mua bán Khí thải 2026