Theo báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) công bố quý I/2026, tốc độ tăng trưởng của phân khúc vật liệu thay thế da động vật đã đạt 18,5% chỉ trong 4 tháng đầu năm. Điều này cho thấy vật liệu sinh học Việt Nam đang dần chiếm ưu thế khi các thương hiệu quốc tế bắt đầu thực thi nghiêm ngặt các chứng chỉ giảm phát thải carbon.

Cuộc chuyển mình từ công nghệ "nuôi" giày tại Việt Nam

Năm 2026, việc sản xuất da không còn dựa trên quy trình chăn nuôi gia súc quy mô lớn. Thay vào đó, các phòng thí nghiệm vật liệu sinh học tại TP.HCM và các tỉnh lân cận đã hoàn thiện công nghệ lên men lỏng để rút ngắn thời gian phát triển sợi nấm. Theo các chuyên gia, quy trình này hiện nay chỉ mất chưa đầy 12 ngày để tạo ra một tấm vật liệu đủ tiêu chuẩn may giày cao cấp.

Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Minh, cố vấn chiến lược về nông nghiệp công nghệ cao 2026, chia sẻ: "So với giai đoạn thử nghiệm hai năm trước, vào năm 2026 này, chúng ta đã tối ưu được độ bền cơ học của sợi nấm gấp 3 lần. Giày da nấm 2026 không chỉ vượt trội về tính thân thiện môi trường mà còn đáp ứng được tiêu chí chống thấm và thoáng khí vượt xa kỳ vọng của các thị trường khó tính như Bắc Âu."

Chính sách xanh EU 2026: Động lực cho sự tăng trưởng

Sự thành công của lô hàng xuất khẩu lần này gắn liền với việc các doanh nghiệp Việt Nam đã sớm thích ứng với chính sách xanh EU 2026. Theo đó, tất cả các sản phẩm thời trang nhập khẩu vào EU từ ngày 01/01/2026 bắt buộc phải có hộ chiếu số hóa (Digital Product Passport), hiển thị chi tiết lượng nước tiêu thụ và dấu chân carbon trong quá trình sản xuất.

Đáng chú ý, các sản phẩm thời trang sinh học mycelium sản xuất tại Việt Nam trong quý này đạt chỉ số trung hòa carbon tiệm cận mức Net Zero. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng triệu USD tiền thuế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) - một rào cản vốn đang khiến các dòng giày giả da truyền thống (da nhựa) gặp nhiều khó khăn trong nửa đầu năm 2026.

Chứng chỉ Carbon và cuộc đua thương hiệu nội địa

Trong khảo sát thị trường tháng 03/2026, 75% người tiêu dùng phân khúc cận cao cấp tại Việt Nam sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn 15% cho những đôi giày da nấm 2026 có gắn mã QR truy xuất nguồn gốc. Việc này không chỉ nằm ở xu hướng nhất thời mà đã trở thành tiêu chuẩn văn hóa tiêu dùng mới.

Bên cạnh đó, việc áp dụng chứng chỉ carbon trong da giày đang trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Một số startup vật liệu mới tại Hà Nội đã bắt đầu liên kết với các trang trại nấm hữu cơ để tận dụng phế phẩm nông nghiệp (như lõi ngô, mùn cưa) làm giá thể nuôi cấy da nấm, tạo nên một vòng lặp kinh tế tuần hoàn Việt Nam hoàn chỉnh trong ngành dệt may.

"Dữ liệu xuất khẩu giày dép 2026 cho thấy Việt Nam không còn là quốc gia gia công đơn thuần. Chúng ta đang chuyển dịch thành một trung tâm sáng tạo vật liệu mới. Với tốc độ hiện tại, dự báo đến cuối năm 2026, giá trị xuất khẩu các dòng sản phẩm làm từ nấm sẽ đạt 1,2 tỷ USD."

Triển vọng và xu hướng thời trang cuối năm 2026

Bước vào quý II/2026, giới quan sát nhận định thị trường giày dép thế giới sẽ tiếp tục bùng nổ xu hướng "Quiet Bio-luxury" (Sự xa xỉ sinh học thầm lặng). Trong đó, vẻ đẹp thô mộc và vân bề mặt đặc trưng của da nấm được tôn vinh thay vì các quy trình nhuộm hóa chất độc hại.

Việt Nam với thế mạnh về nguồn tài nguyên nấm đa dạng và đội ngũ kỹ sư sinh học trẻ đang có cơ hội vàng để thống lĩnh chuỗi cung ứng vật liệu thay thế. Các mục tiêu về lộ trình dệt may Net Zero 2050 đang được hiện thực hóa nhanh hơn dự kiến nhờ những đột phá của ngành giày da nấm nội địa trong năm 2026 này.