(Rare Earth Minerals) – Sáng ngày 15/4/2026, tại khu vực Kiruna phía Bắc Thụy Điển, Chính phủ nước này cùng tập đoàn LKAB đã chính thức cắt băng khánh thành Per Geijer – dự án khai thác và chế biến đất hiếm được mệnh danh là "mỏ xanh nhất thế giới" tính đến năm 2026. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt chiến lược cho chủ quyền kim loại nam châm của Liên minh châu Âu (EU), xóa bỏ sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu trong quý II/2026.

Toàn cảnh khu phức hợp chế biến đất hiếm Per Geijer vận hành bằng năng lượng tái tạo tháng 4/2026.

Tái định nghĩa Công nghệ khai thác xanh năm 2026

Dự án Per Geijer không chỉ là một mỏ khoáng sản thông thường; đây là nơi ứng dụng những thành tựu Công nghệ khai thác xanh tiên tiến nhất của năm 2026. Theo báo cáo kỹ thuật công bố tại buổi lễ, toàn bộ quy trình từ đào xúc đến tuyển quặng đều được điện hóa 100%. Đội xe khai thác trung hòa carbon 2026 vận hành tự động thông qua mạng lưới 6G công nghiệp, giúp cắt giảm 95% lượng phát thải so với các mô hình cũ.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở phương pháp chiết tách. Thay vì sử dụng các axit độc hại nồng độ cao gây ô nhiễm môi trường, Per Geijer áp dụng công nghệ Bio-leaching Rare Earth 2026 (Lixivi sinh học đất hiếm). Phương pháp này sử dụng các vi sinh vật được biến đổi gen để tách các oxit đất hiếm (REO) khỏi quặng apatit, giúp giảm thiểu đáng kể chất thải hóa học và lượng nước tiêu thụ. Đây được coi là chuẩn mực mới cho ngành khoáng sản toàn cầu trong nửa sau thập kỷ 2020.

Thành quả từ Đạo luật nguyên liệu thô trọng yếu EU 2026

Sự vận hành của mỏ Per Geijer là trái ngọt của Đạo luật nguyên liệu thô trọng yếu EU 2026, với mục tiêu nâng khả năng tự cung tự cấp kim loại chiến lược của khối lên mức 15% vào cuối năm nay. Các chuyên gia dự báo, bắt đầu từ tháng 4/2026, mỏ này sẽ cung cấp khoảng 2.000 tấn oxit đất hiếm mỗi năm, đủ để đáp ứng phần lớn nhu cầu cho các dòng xe điện và tuabin gió thế hệ mới của châu Âu.

"Việc đưa vào khai thác mỏ Per Geijer vào quý II/2026 là minh chứng cho thấy sự cân bằng giữa phát triển công nghiệp nặng và bảo vệ sinh thái. Đây không chỉ là thắng lợi của Thụy Điển, mà là sự bảo đảm cho Chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu 2026 bớt phụ thuộc vào các nguồn cung độc quyền," - TS. Anders Eriksson, Chuyên gia cao cấp về địa chất học tại Viện Nghiên cứu Khoáng sản Bắc Âu phát biểu.

Hệ thống xe vận tải tự hành điện hóa hoàn toàn trong hầm mỏ tại Thụy Điển.

Chủ quyền kim loại nam châm và thị trường năm 2026

Nhu cầu về Neodymium và Praseodymium (NdPr) phục vụ động cơ nam châm vĩnh cửu đã tăng vọt 30% trong quý I/2026. Việc Thụy Điển khánh thành mỏ mới giúp củng cố vị thế Chủ quyền kim loại nam châm cho toàn bộ các tập đoàn sản xuất xe điện tại lục địa già. Trước đây, việc tìm kiếm nguồn cung thay thế luôn là bài toán nan giải, nhưng với quy trình sản xuất khép kín tại chỗ từ quặng thô ra kim loại tinh khiết, thời gian giao hàng dự kiến sẽ giảm từ 6 tháng xuống còn 2 tuần trong năm 2026.

Số liệu từ sàn giao dịch khoáng sản London (LME) cập nhật giữa tháng 4/2026 cho thấy giá đất hiếm đang có xu hướng ổn định nhờ kỳ vọng vào nguồn cung mới từ Bắc Âu. Sự kiện này cũng thúc đẩy các nước khác như Na Uy và Phần Lan đẩy nhanh lộ trình cấp phép các dự án khai khoáng trong kịch bản phát triển 2026 - 2030.

Phòng thí nghiệm kiểm định chất lượng oxit đất hiếm tại Kiruna đạt chuẩn xuất khẩu năm 2026.

Hệ sinh thái tuần hoàn: Mô hình điểm cho các dự án sau 2026

Không chỉ dừng lại ở việc khai thác mới, Per Geijer còn tích hợp nhà máy tái chế rác thải điện tử để thu hồi đất hiếm từ các thiết bị cũ. Đây chính là biểu hiện sinh động của Kinh tế tuần hoàn khoáng sản – một xu hướng thống trị ngành công nghiệp năm 2026. Lượng bùn thải từ quá trình tách chiết được cam kết sẽ tái sử dụng làm vật liệu xây dựng và phân bón phốt phát, không để lại bất kỳ bãi thải hở nào quanh khu vực di sản thiên nhiên Lappland.