(Carbon Market VN) – Tính đến trung tuần tháng 4/2026, giá tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế liên tục thiết lập các cột mốc kỷ lục mới, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ việc siết chặt hạn ngạch của EU và sự bùng nổ của thị trường carbon tự nguyện. Đối với Việt Nam, quốc gia đã vận hành ổn định hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải trong hơn một năm qua, đây là thời điểm mang tính quyết định để bứt phá trong lộ trình chuyển đổi xanh.

Cột mốc giá lịch sử trên các sàn giao dịch quốc tế

Số liệu mới nhất từ báo cáo tổng hợp quý I/2026 của Cơ quan Giám sát Carbon Toàn cầu cho thấy, giá tín chỉ carbon 2026 tại thị trường Liên minh châu Âu (EU-ETS) đã vượt ngưỡng 125 Euro/tấn CO2 tương đương. Đây là mức tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm 2025. Sự leo thang này không nằm ngoài dự đoán của các tổ chức tài chính lớn, khi Liên minh châu Âu bắt đầu áp dụng đầy đủ các giai đoạn trừng phạt của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) từ đầu năm nay.

Song song đó, tại thị trường carbon tự nguyện (VCM), các tín chỉ dựa trên giải pháp thiên nhiên (NBS) và công nghệ thu giữ carbon (CCS) cũng chứng kiến dòng vốn đổ vào mạnh mẽ. Các chứng chỉ có chất lượng cao (High-integrity carbon credits) hiện đang được giao dịch ở mức 30-45 USD/tấn, cao nhất trong vòng 5 năm qua. Điều này phản ánh xu hướng các tập đoàn đa quốc gia đang chạy đua để hoàn thành cam kết Net Zero 2026 giai đoạn 1.

Cơ chế CBAM 2026: Sức ép trở thành động lực cho xuất khẩu Việt Nam

Từ ngày 01/01/2026, cơ chế CBAM 2026 chính thức chuyển sang giai đoạn thu phí đối với các sản phẩm nhập khẩu vào thị trường EU bao gồm thép, xi măng, nhôm, phân bón và điện. Những doanh nghiệp Việt Nam có mức phát thải vượt ngưỡng quy định sẽ phải trả một khoản phí tương đương với giá hạn ngạch tại EU. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chủ động giảm phát thải 2026 thông qua đổi mới công nghệ hoặc mua tín chỉ bù đắp tại nội địa (được quốc tế công nhận), họ có thể giảm thiểu đáng kể chi phí này.

Tiến sĩ Trần Anh Minh, chuyên gia kinh tế bền vững tại Viện Chiến lược Chính sách Xanh, nhận định: "Năm 2026 không còn là lúc doanh nghiệp xem việc làm sạch sản xuất là điều nên làm, mà là điều bắt buộc phải làm để tồn tại. Với giao dịch tín chỉ carbon 2026 đang sôi động trên sàn giao dịch quốc gia, doanh nghiệp Việt có thể tối ưu hóa danh mục chi phí bằng cách tự tạo ra các dự án hấp thụ carbon hoặc mua các tín chỉ giá thấp trong nước để bù đắp các nghĩa vụ thuế quốc tế."

Dự án Carbon rừng Việt Nam hút khách hàng ngoại

Với tỷ lệ che phủ rừng ổn định và các chương trình phục hồi rừng ngập mặn được đẩy mạnh trong hai năm qua, Việt Nam hiện đang nắm giữ một "kho báu xanh" vô cùng lớn. Trong quý đầu năm 2026, nhiều tập đoàn năng lượng từ Nhật Bản và Hàn Quốc đã ký kết các thỏa thuận bao tiêu tín chỉ carbon rừng dài hạn với các địa phương miền Trung và Tây Nguyên.

Mô hình liên kết giữa cộng đồng dân cư và các đơn vị phát triển dự án chuẩn quốc tế đã giúp tín chỉ Việt Nam tăng hạng đáng kể về chất lượng. Điều này không chỉ giúp Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế mà còn trực tiếp thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh 2026 của quốc gia đi đúng lộ trình đề ra tại Nghị định sửa đổi về thị trường carbon vừa ban hành tháng trước.

Nhận định xu hướng và khuyến nghị cho cuối năm 2026

Các chuyên gia phân tích thị trường dự báo rằng đà tăng của giá tín chỉ carbon sẽ không dừng lại ở quý II. Từ nay đến cuối năm 2026, dự kiến mức giá có thể tiệm cận ngưỡng 150 Euro/tấn tại EU do nguồn cung quyền phát thải miễn phí sẽ tiếp tục bị cắt giảm mạnh.

Để nắm bắt cơ hội vàng này, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần lưu ý 3 điểm trọng tâm:

• 01. Hoàn tất báo cáo dấu chân carbon: Doanh nghiệp cần hoàn thành hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) theo tiêu chuẩn ISO 14064 để được chấp thuận trên sàn giao dịch tín chỉ carbon 2026 quốc tế.
• 02. Chủ động mua tín chỉ dự phòng: Trước đà tăng giá liên tục, việc ký kết các hợp đồng kỳ hạn cho năm 2027 và 2028 ngay lúc này sẽ là bước đi chiến lược để ổn định giá thành sản phẩm xuất khẩu.
• 03. Liên kết hóa chuỗi giá trị: Kết nối với các dự án giảm phát thải trong nước để ưu tiên sử dụng "tín chỉ carbon Việt Nam" trong bối cảnh các quy định mới đang ưu tiên sự minh bạch tại điểm sản xuất.

Lời kết: Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi giá trị môi trường chính thức trở thành "đơn vị tiền tệ" trong giao thương toàn cầu. Sự nhạy bén với các biến động về giá tín chỉ carbon 2026 không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản kỹ thuật như CBAM mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh áp đảo về hình ảnh thương hiệu bền vững trong mắt người tiêu dùng toàn cầu.