(FDI Insight VN) – Nhằm hóa giải các thách thức từ quy tắc Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) chính thức áp dụng toàn diện từ đầu năm, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 58/NQ-CP về "Chiến lược nâng cao sức cạnh tranh FDI giai đoạn 2026-2030". Trong đó, trọng tâm là gói hỗ trợ hạ tầng đặc biệt dành cho các siêu dự án FDI, đánh dấu bước ngoặt chuyển dịch từ ưu đãi tài chính sang hỗ trợ trực tiếp vào chi phí vận hành và hệ sinh thái công nghiệp.

Hệ thống hạ tầng logistics thông minh tại Hải Phòng dự kiến hoàn thiện vào quý III/2026 nhờ nguồn ngân sách hỗ trợ mới.

Lấy hạ tầng bù đắp "mất mát" từ ưu đãi thuế

Bước sang tháng 4/2026, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đang chứng kiến sự biến chuyển rõ rệt. Khi thuế suất thực tế 15% đã trở thành tiêu chuẩn chung toàn cầu, các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT) trước đây không còn là thỏi nam châm đủ mạnh để thu hút các tập đoàn đa quốc gia.

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cập nhật đến hết quý I/2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt 12,5 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, cơ cấu vốn có sự thay đổi lớn khi tập trung mạnh vào các dự án tỷ đô năm 2026 thuộc lĩnh vực bán dẫn, năng lượng tái tạo và dữ liệu lớn (Big Data).

Phát biểu tại hội nghị xúc tiến đầu tư sáng nay, đại diện Chính phủ nhấn mạnh: "Năm 2026 là thời điểm chúng ta thực thi cam kết quốc tế đi đôi với giữ chân nhà đầu tư chiến lược. Thay vì miễn thuế trực tiếp, Việt Nam sẽ đồng hành bằng cách chi trả các chi phí đầu tư hạ tầng thiết yếu như trạm biến áp, hệ thống xử lý nước thải chuẩn xanh và trung tâm dữ liệu dùng chung tại các đặc khu kinh tế."

Điểm nhấn từ Gói hỗ trợ hạ tầng năng lượng xanh 2026

Gói chính sách mới quy định rõ: các dự án có tổng mức đầu tư trên 1 tỷ USD hoặc thuộc danh mục FDI công nghệ cao 2026 sẽ được hỗ trợ từ 20% đến 35% chi phí đầu tư hạ tầng kết nối. Đây là một phần của Quỹ hỗ trợ đầu tư Việt Nam vừa được Quốc hội thông qua điều chỉnh nguồn thu từ thuế bổ sung hậu GMT.

Những ưu đãi trọng điểm trong quý II/2026 bao gồm:

• Hạ tầng năng lượng xanh 2026: Chính phủ cam kết đảm bảo nguồn cung năng lượng tái tạo đạt ít nhất 40% cho các khu công nghiệp trọng điểm tại Bình Dương và Bắc Ninh.
• Phí logistics: Giảm 15% phí hạ tầng cảng biển và phí sử dụng hạ tầng dùng chung tại các trung tâm logistics thế hệ mới cho các doanh nghiệp xuất khẩu công nghệ cao.
• Hệ sinh thái bán dẫn 2026: Tài trợ trực tiếp cho các phòng thí nghiệm dùng chung và trung tâm R&D tiêu chuẩn quốc tế tại Hòa Lạc và TP. Thủ Đức.

Nhiều tập đoàn công nghệ lớn từ Mỹ và EU đã bắt đầu dịch chuyển dây chuyền sang Việt Nam từ đầu năm 2026.

Nhận định từ chuyên gia và nhà đầu tư

TS. Nguyễn Xuân Minh, Chuyên gia Kinh tế quốc tế nhận định: "Cơ chế mới hậu Thuế tối thiểu toàn cầu 2026 không chỉ là phản ứng mang tính phòng vệ, mà là một bước chuyển tư duy đột phá. Chúng ta đang đầu tư vào 'tài sản công' phục vụ sản xuất thay vì chỉ tặng tiền cho doanh nghiệp qua giảm thuế. Điều này tạo ra sự gắn bó lâu dài của dòng vốn ngoại với lãnh thổ Việt Nam."

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Marc Taylor – Giám đốc đầu tư khu vực Đông Nam Á của một tập đoàn linh kiện bán dẫn (Hàn Quốc) cho biết: "Trong bối cảnh áp dụng thuế tối thiểu 2026, chúng tôi đánh giá cao khả năng cung ứng điện xanh và thủ tục hành chính số của Việt Nam. Gói hỗ trợ hạ tầng vừa phê duyệt đã giúp giảm khoảng 12% chi phí vốn đầu tư ban đầu cho dự án nhà máy giai đoạn 3 của chúng tôi tại Hải Phòng."

Dòng vốn dịch chuyển sang kinh tế số 2026

Một xu hướng nổi bật được FDI Insight VN ghi nhận là sự lên ngôi của Chuyển đổi số công nghiệp 2026. Không còn dừng lại ở gia công lắp ráp, các dự án FDI đăng ký mới trong tháng 4 này chủ yếu tập trung vào phát triển phần mềm, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng điện toán đám mây. Việc Việt Nam đẩy nhanh hoàn thiện hành lang pháp lý cho Sandbox công nghệ cũng là điểm cộng lớn trong mắt nhà đầu tư quốc tế năm nay.

Mở rộng quy mô các cảng nước sâu đón nhận làn sóng tàu hàng tải trọng lớn phục vụ xuất khẩu linh kiện điện tử trong quý II/2026.

Tầm nhìn dài hạn và thách thức còn lại

Mặc dù Cơ chế mới hậu Thuế tối thiểu toàn cầu 2026 đang phát huy hiệu quả ban đầu, giới chuyên gia vẫn cảnh báo về bài toán cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao. Với tốc độ phát triển thần tốc của hệ sinh thái bán dẫn, Việt Nam cần ít nhất 60,000 kỹ sư chuyên môn sâu để đáp ứng các dự án FDI lớn đang triển khai tính đến cuối năm 2026.

Ngoài ra, áp lực về lưới điện ổn định trước sự gia tăng công suất tiêu thụ của các nhà máy công nghệ cao vẫn là thách thức lớn nhất mà Chính phủ cần quyết liệt xử lý trong các tháng còn lại của năm 2026.