(M&A Deal Tracker) – Bước sang quý II/2026, lộ trình tái cơ cấu hệ thống tài chính Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút với những diễn biến mang tính bước ngoặt. Theo nguồn tin mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), dự kiến từ nay đến cuối năm 2026, hai tổ chức tín dụng yếu kém cuối cùng trong diện kiểm soát đặc biệt sẽ hoàn tất việc chuyển giao bắt buộc cho các ngân hàng thương mại lớn, hứa hẹn một bức tranh tài chính minh bạch và bền vững hơn.

Điểm rơi lịch sử của các "Thương vụ tỷ USD tài chính Việt Nam"

Theo báo cáo định kỳ vừa công bố vào trung tuần tháng 4/2026, cơ chế chuyển giao bắt buộc ngân hàng yếu kém đã đi được 4/5 quãng đường. Sau khi các thương vụ lớn đầu tiên hoàn tất trong giai đoạn 2025 - đầu 2026, hiện tại thị trường đang đổ dồn sự chú ý vào GPBank và DongA Bank. Đây là hai "nút thắt" cuối cùng cần tháo gỡ để làm sạch hệ thống trước thời điểm tổng kết đề án cơ cấu lại các tổ chức tín dụng vào cuối năm 2026.

Thống kê số liệu tài chính đến hết quý I/2026 cho thấy, tỷ lệ nợ xấu ngân hàng 2026 toàn hệ thống đã có xu hướng ổn định quanh mức 2,5%, tuy nhiên nhóm ngân hàng yếu kém vẫn đang gánh chịu mức lỗ lũy kế lớn và thâm hụt vốn nghiêm trọng. Việc chuyển giao không chỉ giúp giải quyết "cục máu đông" nợ xấu mà còn mở đường cho các dòng vốn mới từ những ngân hàng tiếp nhận.

Một nguồn tin thân cận với cơ quan quản lý tiết lộ với M&A Deal Tracker, hồ sơ chuyển giao bắt buộc của hai ngân hàng này đã trình Chính phủ và nhận được những phản hồi tích cực. "Mọi thủ tục kỹ thuật về định giá tài sản, chuyển nhượng quyền cổ đông đã sẵn sàng để hoàn tất ngay trong quý III/2026," chuyên gia kinh tế cho biết.

Lợi thế lớn dành cho các ngân hàng nhận chuyển giao

Tại sao M&A ngân hàng 2026 lại trở nên sôi động bất chấp các rủi ro từ ngân hàng yếu kém? Câu trả lời nằm ở các cơ chế ưu đãi chưa từng có dành cho ngân hàng nhận chuyển giao (phần lớn là nhóm "Big 4" hoặc ngân hàng thương mại cổ phần top đầu).

"Việc tham gia vào các thương vụ chuyển giao bắt buộc trong năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà là một tính toán chiến lược. Các đơn vị này sẽ được nới room tín dụng tối đa lên mức 20-22%, vượt xa mức trung bình 14-16% của hệ thống. Đồng thời, họ được phép không hợp nhất báo cáo tài chính lỗ từ ngân hàng tiếp nhận vào báo cáo chung, bảo toàn lợi nhuận trên giấy tờ để chi trả cổ tức cho cổ đông."
— TS. Nguyễn Minh Hải, Viện Nghiên cứu Chiến lược Tài chính (Giả định - Phát biểu tại hội nghị tháng 4/2026)

Ngoài ra, cơ chế từ NHNN năm 2026 cho phép các ngân hàng tiếp nhận được sở hữu 100% vốn tại tổ chức tín dụng mới, biến nó thành công ty con chuyên biệt để xử lý nợ xấu hoặc chuyển đổi thành mô hình ngân hàng số độc lập. Đây là tiền đề cho những thương vụ tỷ USD tài chính Việt Nam phát sinh thêm từ việc bán bớt vốn tại các thực thể này sau khi phục hồi.

Kỳ vọng dòng vốn ngoại và sáp nhập tự nguyện

Song song với dòng chảy chuyển giao bắt buộc, làn sóng M&A ngân hàng 2026 còn được thúc đẩy bởi sự quan tâm đặc biệt từ các nhà đầu tư nước ngoài. Các định chế tài chính từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan đang tìm kiếm cơ hội tham gia vào tiến trình tái cấu trúc này. Một ngân hàng trong nhóm chuyển giao dự kiến sẽ sớm chào đón nhà đầu tư chiến lược từ EU ngay sau khi việc tái cơ cấu hoàn thành giai đoạn 1 vào cuối năm nay.

Dự báo dòng vốn ngoại M&A 2026 sẽ đổ bộ mạnh mẽ nhất vào quý IV, tập trung vào việc mua lại cổ phần phát hành thêm của các ngân hàng đã tiếp nhận chuyển giao bắt buộc để tăng vốn điều lệ. Việc nâng trần tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài (room ngoại) lên 35-40% đối với một số trường hợp cụ thể đang được xem xét thảo luận tích cực.

Tương lai hệ thống sau tái cơ cấu

Khép lại 4 tháng đầu năm 2026, có thể thấy lộ trình sạch hóa bảng cân đối kế toán ngành ngân hàng đang diễn ra đúng kế hoạch. Việc giải quyết triệt để 2 ngân hàng yếu kém còn lại sẽ gỡ bỏ tâm lý e ngại của thị trường về rủi ro hệ thống.

Chuyên gia tài chính tại M&A Deal Tracker nhận định: "2026 là năm của sự sàng lọc. Không chỉ có chuyển giao bắt buộc ngân hàng, chúng ta sẽ còn thấy những thương vụ hợp nhất tự nguyện giữa các ngân hàng nhỏ lẻ để gia tăng năng lực cạnh tranh trước sự lấn sân của các BigTech vào mảng tài chính. Đến năm 2027, chúng ta sẽ có một hệ thống ngân hàng mạnh về vốn, sạch về nợ và tiên phong về công nghệ."