Tháng 4 năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho ngành xuất khẩu toàn cầu khi Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu không còn trong giai đoạn chuyển tiếp. Kể từ ngày 1/1/2026, các nhà nhập khẩu EU đã bắt đầu phải thực hiện việc khai báo và thanh toán số lượng chứng chỉ CBAM tương ứng với hàm lượng phát thải có trong hàng hóa. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành sắt thép, nhôm, xi măng và năng lượng, đây không còn là lời cảnh báo mà đã trở thành một chi phí tài chính hiện hữu trực tiếp trên bảng cân đối kế toán.

Áp lực từ giá carbon quốc tế 2026

Tính đến quý 2 năm 2026, giá carbon quốc tế 2026 tại hệ thống EU ETS đã duy trì ổn định ở mức ngưỡng €115 - €130/tấn CO2 tương đương. Sự sụt giảm của các hạn ngạch miễn phí đã khiến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu không có chiến lược giảm phát thải bị thu hẹp đáng kể. Tại ESG Advisory Group, chúng tôi ghi nhận mức tăng trung bình 12% chi phí logistics và thuế quan đối với các đơn hàng thép từ Việt Nam sang EU nếu không có bằng chứng giảm phát thải tại nguồn.

Việc hiểu rõ cơ chế điều chỉnh biên giới carbon cập nhật năm 2026 là điều kiện tiên quyết. Hiện nay, EU không chỉ xem xét phát thải trực tiếp (Scope 1) mà còn siết chặt các yêu cầu về phát thải gián tiếp (Scope 2) liên quan đến điện năng sử dụng trong sản xuất đối với hầu hết các mặt hàng nằm trong danh mục kiểm soát.

Tín chỉ carbon chất lượng cao: "Lá chắn" thuế quan

Một trong những điểm mới nhất trong chiến lược 2026 là việc ứng dụng Tín chỉ carbon chất lượng cao (CORSIA/ICVCM) để bù trừ các lượng phát thải vượt ngưỡng khó cắt giảm bằng công nghệ (hard-to-abate). Các chứng chỉ giảm phát thải carbon (ITMOs) theo Thỏa thuận Paris đang trở thành công cụ quan trọng để doanh nghiệp thỏa thuận về "thuế carbon tương đương" đã nộp tại nước sở tại nhằm khấu trừ vào nghĩa vụ CBAM.

"Năm 2026, giá trị của một doanh nghiệp không còn chỉ nằm ở doanh thu, mà nằm ở chỉ số carbon trên mỗi sản phẩm tạo ra."

Kiểm kê khí nhà kính ISO 14064-1:2026

Dữ liệu là cốt lõi của tuân thủ. Để được EU công nhận mức phát thải thấp hơn mức mặc định, doanh nghiệp cần thực hiện kiểm kê khí nhà kính ISO 14064-1:2026. Đây là phiên bản tiêu chuẩn cập nhật nhất, đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối và phải được xác nhận bởi các tổ chức thẩm định quốc tế độc lập.

Tư vấn Net Zero Việt Nam: Lộ trình cho doanh nghiệp

Tại ESG Advisory Group, chúng tôi cung cấp dịch vụ Tư vấn Net Zero Việt Nam trọn gói, giúp doanh nghiệp từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện các giao dịch trên sàn tín chỉ carbon quốc tế. Lộ trình chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2030 tập trung vào ba trụ cột chính:

• Định giá Carbon Nội bộ (Internal Carbon Pricing): Thiết lập mức giá nội bộ để thúc đẩy các bộ phận tự giác giảm phát thải.
• Mua sắm xanh và Điện sạch: Chuyển dịch toàn bộ Scope 2 sang chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC).
• Tuân thủ báo cáo: Hoàn thiện báo cáo CBAM hàng quý theo tiêu chuẩn mới nhất của EU Portal 2026.