Chuẩn hóa "ngôn ngữ chung" cho Tài chính bền vững

Sự ra đời của Danh mục phân loại xanh quốc gia vào quý II năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quyết định. Trước đây, việc định nghĩa "thế nào là xanh" thường dựa vào các tiêu chuẩn tự nguyện hoặc quốc tế đôi khi chưa tương thích hoàn toàn với bối cảnh hạ tầng của Việt Nam. Với khung phân loại mới nhất 2026, 8 lĩnh vực kinh tế then chốt bao gồm năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng, nông nghiệp bền vững, và quản lý chất thải đã được áp dụng các tiêu chí kỹ thuật (TSC) khắt khe.

Theo ông Nguyễn Hoàng Minh, Chuyên gia cao cấp về chiến lược khí hậu tại Sustainable Finance Institute, bản danh mục này không chỉ đơn thuần là bộ tiêu chí kỹ thuật: "Đây là lần đầu tiên chúng ta có một công cụ pháp lý mạnh mẽ để loại bỏ tình trạng 'tẩy xanh' (greenwashing) đang tràn lan. Trong bối cảnh quý I/2026 chứng kiến sự bùng nổ của các quỹ ESG trong ngân hàng 2026, việc có một thước đo minh bạch giúp các ngân hàng thương mại tự tin hơn khi giải ngân các gói tín dụng ưu đãi."

Kỳ vọng dòng vốn 50 tỷ USD trong giai đoạn mới

Báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước tính đến tháng 4/2026 cho thấy, tăng trưởng tín dụng xanh trong quý I đạt 18.5%, mức cao kỷ lục kể từ khi thực hiện chiến lược quốc gia. Việc phê duyệt Danh mục phân loại xanh dự kiến sẽ thu hút khoảng 40-50 tỷ USD đầu tư trực tiếp và gián tiếp vào các dự án giảm phát thải trong vòng 3 năm tới.

Đáng chú ý, các trái phiếu bền vững phát hành theo chuẩn 2026 sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về phí niêm yết và thủ tục rút gọn. Chính phủ cũng đặt mục tiêu tỷ trọng tín dụng xanh trong tổng dư nợ toàn nền kinh tế phải đạt ngưỡng 12% vào cuối năm nay, tạo áp lực nhưng cũng là cơ hội cho các định chế tài chính đổi mới mô hình kinh doanh.

Liên thông thị trường tín chỉ carbon nội địa và quốc tế

Song song với Danh mục phân loại xanh, kế hoạch vận hành chính thức sàn giao dịch tín chỉ carbon 2026 cũng được đẩy nhanh tiến độ. Khung phân loại xanh đóng vai trò là "màng lọc" đầu vào, giúp xác định các dự án có khả năng tạo ra tín chỉ carbon chất lượng cao, có thể trao đổi trên thị trường khu vực.

"Chúng ta đang tiến gần hơn đến mục tiêu đầu tư Net Zero 2026 bằng cách tích hợp trực tiếp khả năng thương mại hóa giảm phát thải vào giá trị cốt lõi của doanh nghiệp," một đại diện Bộ Tài chính nhận định tại Diễn đàn Tài chính Khí hậu hồi đầu tháng. Vị này nhấn mạnh, thị trường sẽ không còn là một sân chơi tự nguyện, mà sẽ chuyển dịch dần sang bắt buộc đối với các ngành phát thải lớn theo lộ trình kiểm kê khí nhà kính.

Thách thức về công nghệ và năng lực thích ứng

Mặc dù hành lang pháp lý đã thông thoáng, nhưng năm 2026 vẫn chứng kiến những rào cản nhất định. Quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng đòi hỏi chi phí đầu tư hạ tầng cực lớn và sự chuyển dịch việc làm trong ngành điện than cũ. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) vẫn đang loay hoay với việc đáp ứng các chỉ số kỹ thuật phức tạp của Danh mục phân loại xanh để có thể tiếp cận nguồn vốn rẻ.

Các chuyên gia dự báo, xu hướng của 8 tháng cuối năm 2026 sẽ tập trung mạnh vào các công cụ số hóa để báo cáo môi trường và mô hình kinh tế tuần hoàn Việt Nam tại các khu công nghiệp trọng điểm như Hải Phòng, Bình Dương.

Việc phê duyệt Danh mục phân loại xanh quốc gia tháng 4/2026 không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là lời khẳng định về sức mạnh nội lực và sự chuẩn bị nghiêm túc của Việt Nam trước các tiêu chuẩn môi trường toàn cầu. Với "chiếc la bàn" này, nền kinh tế số 1 Đông Nam Á về tốc độ tăng trưởng dự kiến sẽ duy trì đà bứt phá bền vững trong thập kỷ Net Zero tới.